Interviews, Interviews, Media, Media Coverage

موسویان: طرح حمله نظامی اسرائیل به ایران، طرح کلان هماهنگ شده با آمریکا و ناتو برای نابودی برنامه هسته ای، توان موشکی، تغییر رژیم و تبدیل ایران به کشوری همچون سوریه و لیبی بود که شکست خورد

مصاحبه مهدی حسن با موسویان

سی ام جوئن 2025

مهدی حسن صاحب کمپانی مطبوعاتی زیتیو، ژورنالیست و نویسنده و مجری برنامه های سیاسی تلویزیونی مشهور بین الملل

او در این مصاحبه مهمترین موضوعات چالشی را مطرح کرد. ازجمله اینکه : برنده این جنگ کدامیک از دو کشور بود، اسرائیل یا ایران؟ وضعیت برنامه هسته ای ایران بعد از حملات آمریکا و اسرائیل چیست؟ آیا احتمال جنگ جدید بین آمریکا و اسرائیل با ایران وجود دارد؟ چرا ایران با شعارهای مرگ برآمریکا و مرگ بر اسرائیل و نابودی اسرائیل، بهانه بدست اسرائیل و آمریکا میدهد تا حمله به ایران را توجیه کنند؟ آیا در این شرایط امکان توافق ایران وآمریکا جود دارد؟ آیا ایران حاضر است دست از تهدید موجودیت اسرائیل بردارد؟ چرا ایران 400 کیلوگرم اورانیوم غنی شده 60% ذخیره کرده که صرفا کاربرد نظامی دارد؟ آیا با وجود کشته شدن دهها دانشمند هسته ای، ایران قادر به حفظ برنامه هسته ای خود میباشد؟ احتمال ترور مقام رهبری و عواقب آن چیست؟ رابطه حکومت با مردم بعد از این جنگ چگونه خواهد بود؟ آیا ایران از معاهده ان پی تی خارج خواهد شد؟ آیا ایران با گروسی مدیرکل آژانس همکاری خواهد کرد؟ آیا ایران فرمول دو دولت فلسطینی و اسرائیلی را خواهد پذیرفت؟ آیا ایران به حمایت از گروههای نیابتی در منطقه ادامه خواهد داد؟

متن مصاحبه

مهدی حسن: وضعیت فعلی برنامه هسته ای ایران چیست؟ ترامپ میگوید توانسته با حمله نظامی اخیر، تاسیسات هسته ای ایران را نابود کند. سازمانهای اطلاعاتی آمریکا میگویند که بطور کامل نابود نشده. واقعیت چیست؟

موسویان: اگر هدف آمریکا ضربه به تاسیسات هسته ای ایران بود آنها توانسته اند خسارات سنگین و گسترده ای را به تاسیسات هسته ای ایران وارد کنند. اما اگر هدف نابودی توان هسته ای ایران بوده باشد، آنها شکست خورده اند چون ایران به دانش فنی هسته ای دست یافته و دانش علمی و فنی با بمباران از بین نمیرود. آنها میتوانند تاسیسات و ساختمانها و حتی سانتریفیوژها را از بین ببرند، اما آنها قابل بازسازی هستند

مهدی حسن: اسرائیلی ها میگویند که دانشمندان هسته ای زیادی را کشته اند و از این طریق قادر به حذف برنامه هسته ای ایران هستند

موسویان: ترور دانشمندان هسته ای ایران از سال 2010 توسط اسرائیل آغاز شد. در آن مقطع ایران نسل 1 سانتریفیوژ بنام آی. آر-1 داشت. در طول این 15 سال اسرائیلی ها 40-50 تن از دانشمندان هسته ای ایران را ترور کرده اند اما توان هسته ای ایران گسترش یافته است و اکنون ایران نسل های 2 و 4 و 6 و8 و9 سانتیریفیوژها را دارد که بسیار پیشرفته تر هستند. لذا میتوان نتیجه گرفت که هرچه اسرائیل بیشتر دانشمند هسته ای ایران را ترور کرده، برنامه هسته ای ایران بیشتر پیشرفت کرده است. چون با ترور دانشمندان هسته ای، نمیتوان علم و دانش هسته ای را ترور کرد و ایرانیها مصمم تر میشوند

مهدی حسن: ایران 400 کیوگرم اورانیوم غنی شده 60% دارد که اکثر متخصصین میگویند که اورانیوم غنی شده 60% عمدتا مصرف نظامی دارد و لذا ایران دنبال ساخت بمب اتم است. این استدلال را نمیشود رد کرد

موسویان:   فرض کنید این بحث درست است که اورانیوم غنی شده 60% کاربرد نظامی دارد. اما برگردیم به اصل نیت ایران. در سال 2015، برجام بین ایران و قدرتهای جهانی توافق شد. ایران در قالب این توافق، هزاران تن ذخیره اورانیوم غنی شده را یا صادر کرد ویا تبدیل کرد. ایران هیچ ذخیره اورانیوم غنی شده 60% و 20% نداشت. ایران بالاترین سطح همکاری با آژانس را انجام داد و همه ابهامات فنی آژانس برطرف شد. آژانس صلح آمیز بودن برنامه هسته ای ایران را تایید کرد. ایران همچنین محدودیتهای زیادی در برنامه هسته ای خود را پذیرفت و انجام داد

 اما ترامپ در سال 2018 در مقطعی از برجام خارج شد که ایران به تعهداتش بطور کامل پایبند بود. بدتر اینکه در شرایطی که ایران گسترده ترین سطح بازرسی ها و محدودیتها را پذیرفته و به آن عمل میکرد، ترامپ گسترده ترین تحریمها علیه ایران را اعمال کرد. لذا ایران در واکنش به اقدام ترامپ، سطح وظرفیت غنی سازی خود را افزایش داد تا به آمریکاییها بفهماند که تحت فشار، تسلیم نمیشود. اعتقاد من این است که ایران در آن مقطع با افزایش سطح غنی سازی، قصد داشت آمریکا را به پای میز مذاکره بکشاند. دلیل من هم این است که وقتی استیو ویتکاف نماینده ترامپ با آقای عراقچی وزیر خارجه ایران مذاکره کرد، طرف ایرانی به او گفت که ایران حاضر است ذخائر اورانیوم 60% موجود خود را یا صادر کند و یا تبدیل کند. لذا نیت ایران مذاکره و توافق بود و نه بمب اتم

مهدی حسن: بحث خوبی است منتهی افزایش غنی سازی به سطح 60% و قطعنامه آژانس در مورد تخلف ایران از ان پی تی، بهانه بدست اسرائیل داد که به ایران حمله کند. لذا غنی سازی 60% نتیجه معکوس داد. آیا قبول دارید؟

موسویان: نتانیاهو از 30 سال پیش دروغپردازی در مورد برنامه هسته ای ایران را آغاز کرد. یادتان هست در سال 1996 او در کنگره آمریکا سخنرانی کرد و گفت که برنامه هسته ای ایران تهدید موجودیتی اسرائیل است و ایران در آستانه بمب هسته ای است. در آن مقطع ایران اساسا غنی سازی نداشت و حتی یک سانتریفیوژ هم نداشت. لذا او از سی سال پیش دنبال حمله نظامی به ایران بود. ویتکوف و عراقچی در همان دو سه دور اول در چهار مورد: همکاریهای ایران با آژانس، صدور یا تبدیل اورانیوم 60%، کاهش غنی سازی به زیر 5% ومکانیزم راستی آزمایی برنامه هسته ای ایران توسط آژانس توافق کردند. منتهی به محض توافق در مورد کلیات، نتانیاهو مخالفت کرد و باعث شد ترامپ موضع خود را تغییر داد و با اصل غنی سازی در ایران مخالفت کرد و بعد هم اسرائیل به ایران حمله نظامی کرد

مهدی حسن: شما در موقع حمله اسرائیل به ایران کجا بودید؟ آیا شوکه نشدید؟

موسویان: من در پرواز به سمت چین بودم که حمله انجام شد. وقتی رسیدم میزبان خبر حمله را اطلاع داد که شوکه شدم

مهدی حسن: آیا شما توقع حمله آمریکا به ایران را داشتید؟

موسویان: خیر. چون ترامپ شانس بسیار خوبی برای توافق داشت. او اکثریت کنگره را در اختیار دارد. او میخواهد تاریخ ساز شود. رئیس جمهور ایران اعلام کرد که دربهای ایران برای سرمایه گذاری آمریکا باز است. مذاکره کننده گان هسته ای دو کشور به توافقات کلی دست یافته بودند. ایران حداکثر راستی آزمایی و شفافیت در برنامه هسته ای را پذیرفته بود، ایران با تبدیل یا صدور اورانیوم غنی شده سطح بالا توافق کرده بود، بیش از 100 گزارش و قطعنامه آژانس بین المللی انرژی اتمی از سال 2003 تا کنون تصریح کرده بود که هیچ نشانه ای از انحراف برنامه هسته ای ایران بسمت ساخت سلاح نیست، آخرین گزارش دو ماه پیش آژانس هم همین را تایید کرده بود، ارزیابی تمام سازمانهای اطلاعاتی آمریکا از سال 2007 تا کنون هم تایید کرده که ایران تصمیمی برای ساخت بمب اتم ندارد. لذا من دلیلی نمیدیدم که ترامپ وارد فاز حمله نظامی به ایران بشود. از اسرائیل بعید نبود اما اسرائیل بدون آمریکا قادر به حمله نبود

مهدی حسن: آیا حمله نظامی آمریکا واسرائیل به ایران موجب تغییر استراتژی هسته ای ایران بسمت ساخت بمب میشود؟

موسویان: من معتقدم ترامپ هنوز شانس دارد. اگر ترامپ یک توافق بالانس بر اساس مقررات بین الملل و پذیرش حقوق قانونی ایران طبق معاهده ان پی تی  شامل غنی سازی صلح آمیز را بپذیرد، ایران بدنبال بمب اتم نخواهد رفت. کشورهایی مثل آلمان و برزیل و رژانتین و ژاپن هم غنی سازی صلح آمیز دارند. لذا ترامپ نباید بدنبال تبعیض علیه ایران در بهره مندی از حقوق معاهده ان پی تی در مقایسه با سایر اعضاء این معاهده باشد

 اما اگر آمریکا سیاستهای خصمانه گذشته را ادامه دهد، در واقع این درس را به ایران خواهد داد که شما باید بروید بمب هسته ای بسازید تا مورد حمله قرار نگیرید. درس آمریکاییها به ایران این خواهد بود که ببینید، هر کشوری که بمب اتم ساخت، از حمله نظامی مصون ماند. آمریکا به کشورهایی مثل کره شمالی و هند و پاکستان نمیتواند حمله کند چون بمب اتم دارند. واقعیت این است که بعد از حمله نظامی اخیر، ایرانیها میپرسند که خاصیت این معاهده ان پی تی چیست؟ هر چه ایران بیشتر با آژانس همکاری کرده بیشتر مورد تحریم قرار گرفته و حالا هم که مورد حمله نظامی قرار گرفته است

مهدی حسن: شما چه میزان نگران تشدید بحران هستید بویژه اینکه اگر رهبر مذهبی ایران را بکشند؟

موسویان: اگر آمریکا خواهان مذاکره واقعی باشد که نباید دنبال تروررهبر ایران باشد و یا به اسرائیلی ها اجازه چنین کاری را بدهد. اگر آمریکا بخواهد به سیاستهای خصمانه تحریم و قتل و ترور و جنگ علیه ایران ادامه دهد، همه باید نگران تشدید تنش و کشیده شدن آن به سطح کل منطقه و فراتر از آن باشند

مهدی حسن: حتی کسانیکه در جهان غرب با سیاستهای ترامپ علیه ایران مخالف هستند، از شعارهای “مرگ بر آمریکا” و “مرک براسرائیل” توسط مقامات و مردم ایران ناراحتند چون این شعار ها ابزار لازم را بدست تندروهای آمریکا و اسرائیل میدهد تا هراقدامی علیه ایران را توجیه کنند. حتی در زمانیکه ایران و آمریکا در حال مذاکره هستند، در ایران شعارهای مرگ بر آمریکا داده میشود. شما بعنوان یک فرد معتدل که در غرب هم زندگی میکنید، آیا قبول ندارید که این شعارها مخرب و به ضرر ایران است؟

موسویان: من شخصا هیچگاه با شعار های مرگ بر این کشوریا آن کشور و سوزاندن پرچم کشورها موافق نبوده و نیستم. در عین حال باید پذیرفت که آمریکایی هم همین نوع شعارها را علیه ایران داده و میدهد. دولتهای آمریکا هم ایران را یک “کشور یاغی” یا یک “کشور حامی تروریسم” خوانده و همین چند روز پیش هم ترامپ ایران را “خطرناکترین کشورجهان” خواند و خواستار “تسلیم محض” شد. دو طرف باید از این نوع شعارها پرهیز کنند

مهدی حسن: اجازه دهید که سئوالات حضار در جلسه را قرائت کنم

 یکی از حضار سئوال کرده که ایا ایران موشک کافی برای مجازات اسرائیل دارد؟ خود من هم معتقدم که این جنگ نشان داد که هم اسرائیل و هم ایران هر دو ببر کاغذی هستند. اسرائیل با وجود همه حمایتهای آمریکا، مورد حملات سهمگین موشکی ایران قرار گرفت و نتوانست آن ها را دفع کند. ایران که همیشه مدعی بود حمله آمریکا به ایران با حمله با سایر کشورها فرق میکند و متحدین منطقه ای ایران وارد عمل خواهند شد و کسی جرات حمله به ایران را ندارد. اما اسرائیل و آمریکا به ایران حمله کردند واسرائیل هم در فضای هوایی ایران براحتی مانور میداد و ایران هم دفاع هوایی برای مقابله با حملات هوایی اسرائیل نداشت. متحدین منطقه ای ایران هم هیچ کاری نکردند. حالا وضعیت ایران و توان نظامی ایران بعد از این حملات در چه شرایطی است؟

موسویان: چند نکته مهم وجود دارد

اول اینکه هدف اصلی حمله نظامی به ایران تنها نابودی برنامه هسته ای نبود بلکه، علاوه برآن، نابودی توان موشکی، تغییر رژیم و تبدیل ایران به یک کشور شکست خورده مثل لیبی و سوریه بود

دوم: این حمله از ماهها و شاید سالها قبل طراحی و برنامه ریزی شده بود

سوم: این حمله اسرائیل نبود بلکه حمله ای بود که با کشورهای عضو ناتو هماهنگ شده بود و اسرائیل با چراغ سبز آمریکا و ناتو وارد عمل شد و مجری عملیات بود

چهارم: بیش از 30 کشور عضو ناتو در حمله اخیر از اسرائیل حمایت کردند اما ایران در دفاع از خود تنها بود

پنجم: تصور طراحان حمله این بود که چون مردم از حکومت ناراضی هستند، آنها از فرصت حمله نظامی استفاده کرده و قیام خواهند کرد و حکومت را ساقط خواهند کرد

اسرائیل در چهار روز اول جنگ دست بالا را داشت اما از روز پنجم، ایران دست بالا را داشت تا جایی که نتانیاهو متوجه شد قادر به ادامه جنگ نیست و لذا از ترامپ کمک خواست که جنگ را متوقف کند

اما نتیجه جنگ این شد که اسرائیل و ناتو دراهداف خود برای نابودی کامل توان موشکی و هسته ای ایران و ساقط کردن حکومت و سوریه ای کردن ایران،  نه تنها شکست خوردند بلکه نتانیاهو از ترامپ کمک خواست که وارد جنگ شود و آتس بس برقرار کند. مردم ایران هم در دفاع از کشورشان متحد شدند

مهدی حسن: یکی از حضار جلسه نوشته که اسرائیل سالها مرگ براعراب گفته و هیچکس هم معترض اسرائیل نشده است. یکی دیگر از حضار جلسه پرسیده که موج دستگیریها در ایران آغاز شده است. آیا صحت دارد؟. البته شکی نیست که در این حمله نفوذ عجیب اسرائیل در سیستم حکومتی ایران محرز شد چون بالاترین ردهای نظامی و امنیتی ایران کشته شدند. لذا شکی در این مورد نیست

موسویان: شکی در این نیست که حوادث اخیر حاکی از عمق و سطح نفوذ گسترده سرویستهای اطلاعاتی خارجی در ایران است. این وضعیت بینهایت شوک آور بود. اما باید متوجه بود که این میزان از عمق و نفوذ، حاصل کارسیستم اطلاعاتی و امنیتی اسرائیل نبوده و نیست. بلکه بیش از 20 سال سرویسهای اطلاعاتی کشور ناتو و اسرائیل با سایر کشورهای متحدشان همکاری مشترک در جمع آوری این حجم گسترده از اطلاعات داشته اند و در این عملیات اخیر در اختیار اسرائیل قرار گرفت

طراحی بسیار کلانی صورت گرفته بود. طرح کلان این بود که با ترور گسترده مقامات سطح بالا و بمبارانهای گسترده مراکز هسته ای و نظامی، حکومت ایران را در همان 24 ساعت اول ساقط کنند.  ایرانیها خودشان هم شوکه شدند. لذا طبیعی است که بعد از آتش بس، دستگیریهای گسترده برای کشف و نابودی شبکه گسترده نفوذ صورت گیرد. در این میان ممکن است برخی افراد بیگناه هم دستگیر شوند اما در چنین وضعیت جنگی و بحرانی کشور، اجتناب ناپذیر است

مهدی حسن: مجله اکونومیست نوشته که بخاطر این حمله و غیبت رهبری در طول عملیات، سپاه برکشور مسلط شده و فرمانده هان جوانی روی کار آمده اند که رادیکالتر از قبلی ها هستند و لذا نتیجه این جنگ رادیکالیزه شدن ایران و قدرت بیشتر سپاه شده است. آیا شما این تحلیل را قبول دارید؟

موسویان: مهم این نیست که من شخصا چه چیزی را قبول دارم یا ندارم. من شخصا سالهاست که نوشتم و گفتم که جنگ پنهان اسرائیل و ایران باید متوقف شود. سالهاست در مورد ضرورت بهبود روابط آمریکا و ایران نوشته و حرف زده ام. نظرات من را که حکومت ایران قبول ندارد

 اما مهم واقعیت های فعلی است. برای اولین بار آمریکا و اسرائیل بعنوان دو کشور اتمی جهان به تاسیسات هسته ای ایران بعنوان یک کشور غیر اتمی حمله کردند و موجب نقض فاحش منشور سازمان ملل وآژانس بین المللی انرژی اتمی شدند. شورای امنیت سازمان ملل حتی یک بیانیه ساده در مورد محکومیت تجاوز نظامی به خاک ایران را نداد. آژانس مسئول حفاظت از تاسیسات هسته ای کشورهای عضو در مقابل حمله نظامی است. ایران عضو آژانس و معاهده ان پی تی و تاسیسات هسته ای ایران تحت نظارت آژانس است. اما آژانس هیچ کاری نکرد. لذا مردم ایران میبینند که به کشورشان حمله نظامی شده و جامعه جهانی قادر به هیچ اقدامی در حمایت از آنها نیست. لذا طبیعی است که از سازمانهای نظامی خود اعم از سپاه و ارتش برای مقابله با تجاوز و حفظ تمامیت ارضی کشورشان حمایت کنند. منتهی وضعیت آینده،  به سیاستهای آمریکا بستگی دارد. اگر آمریکا دست از سیاستهای خصمانه خود بردارد، شرایط داخلی سیاسی ایران هم متفاوت خواهد بود

مهدی حسن: یکی از حضارپرسیده که شعار “نابودی اسرائیل” توسط ایران چه مبنایی دارد؟ تندروهای آمریکا و دولت نتانیاهو از این شعار بعنوان دلیل فشارها علیه ایران و حملات اخیر به ایران استفاده کرده اند. آیا این شعار قابل توجیه است؟

موسویان: ابتدا باید مشکلات روابط آمریکا و ایران حل شود. چون اسرائیل بدون چراغ سبز آمریکا، نمیتوانست به ایران حمله کند و در آینده هم نخواهد توانست. لذا اگر آمریکا یک مذاکره جدی و صادقانه با ایران داشته باشد، میتوان در موضوع هسته ای به توافق رسید. بعد از حل موضوع هسته ای و عبور از بحران جاری، دو طرف در سایر موضوعات میتوانند صحبت کنند. از جمله اینکه با وساطت آمریکا، اسرائیل و ایران تهدیدات موجودیتی متقابل را متوقف کنند

مهدی حسن: سئوالی دیگرشده که آتش بس در خواست اسرائیل بود یا ایران؟

موسویان: ترامپ با امیر قطر تماس گرفت و خواست که برای توقف جنگ، با ایران صحبت کند که این کار انجام شد. اکنون در رسانه ها فاش شده و خود ترامپ هم در مصاحبه ای گفت که او به درخواست نتانیاهو، آتش بس را دنبال کرد. دلیل هم روشن است. برنامه اولیه این بود که ظرف دو سه روز کار سقوط ایران را تمام کنند. منتهی بعد از پاسخهای کوبنده موشکی ایران و حجم گسترده تخریبها در شهرهای مختلف اسرائیل، نتانیاهو قادر به ادامه جنگ فرسایشی نبود و لذا متوسل به ترامپ شد تا به کمک او بیاید و آتش بس را محقق سازد

مهدی حسن: سئوال کرده اند که آیا با تحولات اخیرایران حمایت از گروههای نیابتی برای مداخله در کشورهای دیگر بویژه کشورهای عرب اهل سنت متوقف خواهد کرد؟

موسویان: شما بعنوان نمونه به مورد حزب الله توجه کنید. حزب الله در موضوعات لبنان با هماهنگی دولت لبنان ودر چهارچوب منافع ملی لبنان تصمیم میگیرد و ایران هم دخالت نمیکند. همین توافق اخیر در مورد آتش بس بین لبنان و اسرائیل را حزب الله پذیرفت چون نظر دولت لبنان بر این بود. در عین حال با توجه به بهبود روابط بین ایران و عربستان وسایر کشورهای عربی منطقه، اختلافات در مورد گروههای منطقه ای متحد ایران نیز کاهش یافته وبا استمرار بهبود روند روابط، این موضوع هم قابل حل خواهد بود

مهدی حسن: سئوال بعدی حضار این است که درصورت بهبود روابط آمریکا و ایران، آیا ایران دست از حمایت از فلسطین و حماس برخواهد داشت؟ بهرحال آقای موسویان! شما در آمریکا زندگی میکنید و میبیند که مرتب گفته میشود که ایران از گروه تروریستی حماس حمایت میکند. بالاخره تکلیف رابطه ایران و حماس چه خواهد شد؟

موسویان: ایران از حقوق مردم فلسطین حمایت خواهد کرد. ایران مانع حل موضوع فلسطین نیست بلکه اسرائیل و دولت نتانیاهو است. سازمان ملل حدود 400 قطعنامه در موضوع فلسطین در طول 80 سال گذشته داشته است از جمله قطعنامه های مربوط به ایجاد دو دولت مستقل فلسطینی و اسرائیلی. منتهی تمام این قطعنامه ها توسط دولت اسرائیل زیر پا گذاشته شده است. اگر اسرائیل این قطعنامه ها را اجراء میکرد، امروز بحران غزه وجود نداشت. منبع اصلی بحران فلسطین این است که اسرائیل در 80 سال گذشته حاضر به پذیرش یک دولت مستقل فلسطینی نبوده است

مهدی حسن: اما موضع دولت ایران هم مخالفت با دو دولت فلسطینی و اسرائیلی است. ایران هم با تشکیل یک دولت مستقل اسرائیلی در کنار دولت مستقل فلسطینی مخالفت کرده است.

موسویان: بله ایران با موضوع دو دولت مستقل فلسطینی و اسرائیلی مخالفت کرده است اما رسما هم اعلام کرده که فلسطینی ها با هر فرمولی موافقت کنند، ایران مزاحمتی ایجاد نمیکند. ایران بارها حتی در سطح مقام رهبری رسما اعلام کرده که هر تصمیمی که فلسطینی ها بگیرند، مورد احترام ایران خواهد بود

مهدی حسن: یکی از حضار گفته که آمریکا این بمب های سنگین سنگرشکن را مخصوص ایران و برای نابودی فردو ساخت و اکنون فردو را هم با همین بمب ها تخریب کرد. اما اگر ایران ادامه دهد باز هم آمریکا ادامه خواهد داد. آیا شما هم قبول داردید؟

موسویان: من واقعا نمیدانم. منتهی معتقدم اگر آمریکا به سیاستهای خصمانه اش ادامه دهد بویژه سیاستهای دولت ترامپ که در دور اول ریاست جمهوریش با فشار حداکثری آغاز شد و در دور دوم ریاست جمهوریش هم حمله نظامی به ایران انجام شد. اگر آمریکا به این سیاستهای جنگ افروزانه ادامه دهد،  عواقب جنگ بعدی فراتر از این حرفها خواهد بود. ایرانیها در این جنگ صبوری بخرج دادند و قبل از حمله اخیر به پایگاه نظامی آمریکا در قطر، موضوع را به اطلاع قطر و آمریکا رساندند تا آمریکا پرسنل خود را خارج کند. ایرانیها قصد نداشتند که آمریکایی کشته شود. اما اگر مجددا آمریکا به ایران حمله کند، آیا فکر میکنید که ایران هم در پاسخ بعدی،به آمریکا اطلاع خواهد داد؟ من که فکر نمیکنم

مهدی حسن: سئوال دیگر این است که وقتی اسرائیل به ایران حمله کرد، عربستان اسرائیل را محکوم کرد. وقتی ایران پایگاه نظامی آمریکا در قطر را مورد حمله قرار داد، عربستان از قطر حمایت کرد و حمله ایران را محکوم کرد. رابطه فعلی ایران و عربستان چگونه است؟

موسویان: رابطه فعلی ایران و عربستان نسبتا خوب است. دو کشور مرتب در مورد موضوعات منطقه ای در تماس و مشورت هستند. اما اکنون یک نگرانی در کل جهان اسلام بوجود آمده است. شما خاطردارید که ژنرال آمریکایی، آقای کلارک فرمانده پیشین ناتو گفت که آمریکا از سال 2000 برنامه حمله نظامی به 7 کشور شامل سوریه و عراق و لیبی و سودان و ایران را در دست داشته است. در طول این سالها و بعد از اعتراف ژنرال کلارک، حملات آمریکا به هفت کشور انجام شد که حمله اخیر به ایران نیز شاهد بودیم. لذا یک نگرانی بزرگ در بین کشورهای مسلمان منطقه و جهان اسلام است که طرح کلان آمریکا و اسرائیل، تحقق پروژه “اسرائیل بزرگ” برای سلطه اسرائیل برکل خاورمیانه است. لذا در صورت شکست ایران، اسرائیل و آمریکا به سراغ سایر کشورها همچون مصر و ترکیه خواهند رفت. لذا کشورهای منطقه و جهان اسلام نمیخواهند که ایران شکست بخورد چون بعدا نوبت خودشان خواهد شد

مهدی حسن: یکی از حضار پرسیده که ایا ایران حاضراست دست از “شعارنابودی اسرائیل” بردارد؟ البته ما میدانیم که موضع شخص شما مخالفت با تهدید موجودیت کشورها مخالف بوده اما دولت ایران چطور؟

موسویان: تهدید موجودیتی از سوی دوکشور بطور متقابل صورت گرفته است. اسرائیل هم مستمرا ایران را تهدید کرده است. در عمل تهدیدات اسرائیل علیه موجودیت ایران بیش از تهدیدات ایران علیه موجودیت اسرائیل بوده است. این جنگ اخیر جنگ اسرائیل علیه ایران بود. اسرائیل به ایران حمله نظامی کرد و نه ایران. ایران بمب هسته ای ندارد. اسرائیل  حداقل حدود 100 بمب اتم دارد. اسرائیل عضویت معاهده ان پی تی را نپذیرفته و اجازه دسترسی به آژانس نمیدهد. ایران هم عضو ان پی تی است و هم به آژانس دسترسی داد. اسرائیل صدها قطعنامه سازمان ملل را زیر پا گذاشته است. بهمین دلیل ایرانیها اسرائیل را تهدید میدانند. اگر توافق کلانی بین آمریکا و ایران باشد، یک بند آن هم میتواند این باشد که اسرائیل و ایران مشترکا به منشور سازمان ملل پایبند باشند و از تهدیدات موجودیتی متقابل دست بردارند. یک ابتکار بالاتر و بهتر هم میتواند این باشد که شورای امنیت سازمان ملل بانی معاهده عدم تجاوز بین کلیه کشورهای خاورمیانه باشد که به کلیه تجاوزات و جنگها در خاورمیانه خاتمه داده شود. همچنین قطعنامه های عاریسازی خاورمیانه از سلاحهای هسته ای و کشار جمعی را محقق سازد

مهدی حسن: یکی از حضار با استناد به صحبت اخیر رئیس جمهور ایران درمورد سوء ظن ایران به آژانس، پرسیده که آیا ایران همکاری با آژانس بین المللی انرژی اتمی را ادامه خواهد داد یا از ان پی تی خارج میشود؟

موسویان: گروسی روابط ایران وآژانس را نابود کرد. از همان ابتدای تجاوز اسرائیل به ایران، من توییت کردم که بهتر است گروسی استعفا دهد تا روابط ایران وآژانس احیاء گردد. ایران معتقد است که گروسی شریک جنایت جنگی اسرائیل علیه ایران است. چون گزارش خلافی داد که منجر به قطعنامه آژانس و سوء استفاده اسرائیل برای حمله به ایران شد. اما کمتر کسی میداند که موضوعاتی که گروسی در گزارش خود مطرح کرده بود، موضوعاتی بود که در سال 2015، آژانس رسیدگی کرده بود و همه حل شده بود و پرونده آنها بسته شده بود. اما گروسی مجدد پرونده های بسته شده را باز کرد ضمن اینکه همه آن موضوعات هم مربوط به برنامه هسته ای ایران در 20-3- سال قبل بود و هیچکدام هم موضوعات جدیدی نبود

مهدی حسن: حرف شما صدر صد درست است. سئوال یکی از حضار را بعنوان آخرین  مطرح کنم که سئوال کرده که آیا حمله نظامی اخیر به ایران موجب نقض بیشتر حقوق بشرتوسط حکومت ایران خواهد شد یا حکومت روابط بهتری با مردم برقرار خواهد کرد

موسویان: اگر بخواهیم منصفانه و واقع بینانه قضاوت کنیم، نارضایتی اکثریت مردم ایران عمدتا در مورد مشکلات اقتصادی است. اما اکنون ملت متحد شده تا از حاکمیت برای مقابله با تجاوز کشور خارجی دفاع کند. این یک فرصت طلایی برای حکومت ایران است که رضایت مردم را جلب کند

https://www.javanonline.ir/fa/news/1305583/

Interviews, Interviews, Media

Interview with Mehdi Hassan: Still Chance for a Nuclear Deal With the US, Ex-Iranian Diplomat Tells Mehdi

Zeteo Interview with Mousavian

June 30, 2025

In this interview, he raised the most pressing and challenging issues, including:

  • Who won the war, Israel or Iran?
  • What is the status of Iran’s nuclear program after the U.S. and Israeli attacks?
  • Is a new war between the U.S./Israel and Iran likely?
  • Why does Iran use slogans like “Death to America” and “Death to Israel” that provide justification for attacks against it?
  • Is an Iran-U.S. agreement possible under current circumstances?
  • Will Iran stop threatening Israel’s existence?
  • Why has Iran stockpiled 400 kg of 60% enriched uranium, which is almost exclusively for military use?
  • Can Iran maintain its nuclear program despite the assassination of dozens of its scientists?
  • What are the risks and consequences if Iran’s Supreme Leader is assassinated?
  • How will Iran’s government and people relate to each other after this war?
  • Will Iran leave the Non-Proliferation Treaty (NPT)?
  • Will Iran cooperate with IAEA Director General Rafael Grossi?
  • Will Iran accept the two-state solution for Israel and Palestine?
  • Will Iran continue supporting proxy groups in the region?

Interview Transcript:

Mehdi Hasan: What is the current state of Iran’s nuclear program? Trump claims the recent military attack destroyed Iran’s nuclear facilities. U.S. intelligence agencies say it wasn’t completely destroyed. What’s the truth?

Mousavian: If the goal was to damage nuclear facilities, then yes, the U.S. caused serious and extensive damage. But if the aim was to eliminate Iran’s nuclear capabilities, they failed—because Iran has mastered nuclear know-how. Scientific knowledge can’t be bombed out of existence. Facilities, buildings, even centrifuges can be destroyed—but they can be rebuilt.

Mehdi Hasan: Israelis claim they killed many Iranian nuclear scientists and thus crippled the program.

Mousavian: Israel started assassinating Iranian nuclear scientists in 2010. Back then, Iran only had first-generation IR-1 centrifuges. In the past 15 years, Israel has assassinated 40–50 Iranian scientists, but Iran’s nuclear capabilities have advanced. Today, Iran has IR-2, IR-4, IR-6, IR-8, and IR-9 centrifuges—which are much more advanced. So, ironically, the more scientists Israel has killed, the more Iran’s program has progressed. You can’t assassinate knowledge. Iranians become more determined.

Mehdi Hasan: Iran has 400 kg of 60% enriched uranium, which most experts say has military use. Isn’t that clear evidence that Iran wants a bomb?

Mousavian: Let’s assume the claim is true—60% enriched uranium has military applications. But look at Iran’s intent. In 2015, under the JCPOA deal with world powers, Iran exported or converted its enriched uranium. It had zero 60% or 20% stockpiles. Iran fully cooperated with the IAEA and resolved all ambiguities. The IAEA confirmed the peaceful nature of Iran’s program. Iran accepted numerous restrictions.

But in 2018, Trump withdrew from the JCPOA even though Iran was fully compliant. Worse, he imposed the harshest sanctions while Iran was allowing the most inspections in the world. So Iran increased enrichment levels to show it wouldn’t surrender under pressure. I believe the enrichment was a negotiating tactic. When Steve Witkoff (Trump’s envoy) met with Iran’s deputy FM Araghchi, Iran offered to export or convert its 60% stockpile. So Iran’s intent was negotiation, not a bomb.

Mehdi Hasan: But by enriching to 60%, Iran gave Israel an excuse to attack. So the strategy backfired, no?

Mousavian: Netanyahu has been lying about Iran’s nuclear program for 30 years. In 1996, he told the U.S. Congress Iran was months from a bomb. At that time, Iran had no enrichment program or centrifuges. He’s always wanted a military strike. In early rounds of Trump-era talks, Witkoff and Araghchi agreed on four points: Iran-IAEA cooperation, exporting/converting 60% uranium, reducing enrichment to below 5%, and a verification regime. But Netanyahu opposed any deal and pushed Trump to back out and attack.

Mehdi Hasan: Where were you during Israel’s attack on Iran? Were you shocked?

Mousavian: I was on a flight to China. When I landed, my host informed me, and I was shocked.

Mehdi Hasan: Did you expect a U.S. attack?

Mousavian: No. Trump had a real chance at a deal. He had a majority in Congress and wanted to make history. Iran’s President had said the country was open to U.S. investment. The negotiators had reached general agreements. Iran had accepted maximum transparency and monitoring. Over 100 IAEA reports since 2003 confirm no diversion toward weapons. Even two months ago, the latest IAEA report confirmed that. All U.S. intelligence since 2007 says Iran has no bomb-making intention. I saw no reason for Trump to launch a military strike. Israel? Yes. But Israel couldn’t have done it without U.S. backing.

Mehdi Hasan: Will the U.S.-Israel strike push Iran toward making a bomb?

Mousavian: Trump still has a chance. If he offers a balanced deal respecting Iran’s NPT rights, Iran won’t pursue a bomb. Countries like Germany, Brazil, Argentina, and Japan have peaceful enrichment. Trump shouldn’t discriminate. But if the U.S. continues hostile policies, it sends Iran a clear message: build a bomb to avoid being attacked. The message becomes: look at North Korea, India, and Pakistan—no one dares attack them. Iranians now ask: what’s the point of the NPT? The more Iran cooperated, the more it got sanctioned—and now attacked.

Mehdi Hasan: How worried are you that this crisis will escalate, especially if Iran’s Supreme Leader is assassinated?

Mousavian: If the U.S. wants real talks, it shouldn’t be planning assassinations or enabling Israel to do so. Continued hostile policies—sanctions, killings, and war—will escalate the conflict regionally and beyond.

Mehdi Hasan: Even Western critics of Trump are uncomfortable with Iran’s slogans like “Death to America” and “Death to Israel.” Aren’t these slogans harmful?

Mousavian: I’ve always opposed death slogans and flag burning. But the U.S. has used similar rhetoric. It calls Iran a “rogue state” or “terror sponsor.” Trump just called Iran “the most dangerous country” and demanded “total surrender.” Both sides should stop using such language.

Mehdi Hasan: Let’s turn to audience questions. One asks: Does Iran have enough missiles to punish Israel? I believe both Israel and Iran proved to be paper tigers. Israel, despite U.S. support, couldn’t stop Iran’s massive missile attacks. And Iran, despite its bluster, failed to stop Israeli airstrikes or mobilize its allies.

Mousavian: A few key points:

  1. The war’s goal wasn’t just to hit nuclear sites but to destroy Iran’s missile power, cause regime change, and turn Iran into a failed state like Libya or Syria.
  2. This war was long planned.
  3. It wasn’t just Israel—it was a NATO-coordinated attack, with Israel acting under U.S./NATO green light.
  4. Over 30 NATO countries supported Israel, but Iran stood alone.
  5. Planners assumed Iran’s people would rise up amid the chaos and overthrow the regime.

Israel had the upper hand for four days, but from day five, Iran gained the upper hand. Netanyahu realized he couldn’t continue and asked Trump to stop the war.

In the end, Israel and NATO failed in their objectives to destroy Iran’s missile and nuclear capabilities or collapse its government. The Iranian people united.

Mehdi Hasan: Another attendee asks: Has a wave of arrests started in Iran? Israel clearly infiltrated Iran’s top military/security ranks.

Mousavian: No doubt recent events exposed deep foreign intelligence infiltration. It was shocking. But this wasn’t just Mossad—it was the result of 20+ years of joint operations by NATO intelligence, Israel, and allies. Their massive data was handed to Israel for this operation. The plan was to decapitate Iran’s leadership and bomb major sites, collapsing the regime within 24 hours. Iranians were shocked. So post-ceasefire arrests are to dismantle this network. Some innocent people may be caught, but such is the nature of wartime.

Mehdi Hasan: The Economist says young radical commanders now dominate Iran, and the IRGC has become more powerful. Is Iran becoming more radical?

Mousavian: It doesn’t matter what I personally believe. I’ve long called for stopping the shadow war between Israel and Iran and improving U.S.-Iran relations. But facts matter: for the first time, nuclear-armed U.S. and Israel attacked Iran—a non-nuclear NPT member. This violates the UN Charter and IAEA rules. The UN Security Council didn’t even issue a basic condemnation. The IAEA—meant to protect nuclear sites—did nothing. So Iranians see they’ve been attacked while the world stood silent. Naturally, they support their military, including the IRGC. The future depends on U.S. policy. If hostility stops, Iran’s domestic politics could change too.

Mehdi Hasan: One question asks: what is the basis of Iran’s “destroy Israel” slogan? U.S. hardliners and Netanyahu cite this to justify attacks on Iran.

Mousavian: U.S.-Iran relations must be fixed first. Israel couldn’t have attacked Iran without U.S. consent. If the U.S. engages Iran honestly, a nuclear deal is possible. After that, other issues can be discussed—like both Iran and Israel agreeing to stop existential threats with U.S. mediation.

Mehdi Hasan: Who asked for the ceasefire—Iran or Israel?

Mousavian: Trump contacted Qatar’s Emir to ask Iran to agree to a ceasefire. That’s now public. Trump said he did it at Netanyahu’s request. The original plan was to collapse Iran within days. But after Iran’s massive missile retaliation, Netanyahu couldn’t handle a prolonged war and asked for help.

Mehdi Hasan: Will Iran now stop supporting proxies, especially in Sunni Arab countries?

Mousavian: Take Hezbollah: it acts within Lebanon’s national framework. Iran doesn’t interfere. The recent Lebanon-Israel ceasefire was accepted by Hezbollah, per the Lebanese government’s decision. As Iran-Saudi and broader Arab relations improve, proxy tensions will ease too.

Mehdi Hasan: If U.S.-Iran relations improve, will Iran stop supporting Hamas and Palestine? In the West, Iran is accused of backing a terrorist group.

Mousavian: Iran supports Palestinian rights. The obstacle to peace is not Iran but Israel and Netanyahu’s government. The UN has issued about 400 resolutions on Palestine, including a two-state solution. Israel has ignored them. If Israel had complied, Gaza’s crisis wouldn’t exist. The root problem is Israel’s refusal to recognize a Palestinian state.

Mehdi Hasan: But Iran also opposes the two-state solution.

Mousavian: Yes, but Iran has stated that if Palestinians accept any formula, Iran will respect it. Even the Supreme Leader has said that Iran will honor Palestinian decisions.

Mehdi Hasan: The U.S. built bunker-buster bombs specifically for Iran’s Fordow site—and now it has been bombed. If Iran continues, won’t the U.S. bomb again?

Mousavian: I don’t know. But if the U.S. continues Trump-style hostility—maximum pressure, then war—the next conflict could be far worse. Before Iran struck the U.S. base in Qatar, it warned both Qatar and the U.S. to evacuate personnel. Iran didn’t want to kill Americans. But if there’s another attack, do you think Iran will warn again? I don’t.

Mehdi Hasan: When Israel attacked, Saudi Arabia condemned it. But when Iran struck the U.S. base in Qatar, Saudi Arabia condemned Iran. What is the current state of Iran–Saudi relations?

Mousavian: Relations are relatively good. The two countries are in regular contact on regional issues. But there’s a broader concern in the Muslim world. You may recall Gen. Wesley Clark (former NATO commander) said in 2000 that the U.S. planned to attack seven countries—including Iran. That plan has been implemented. The concern in the Islamic world is that the bigger project is “Greater Israel,” dominating the Middle East. If Iran falls, Israel and the U.S. will go after others—like Egypt or Turkey. So the Muslim world doesn’t want Iran to fall, fearing they’re next.

Mehdi Hasan: Will Iran stop using “Destroy Israel” slogans? You personally oppose existential threats, but what about the government?

Mousavian: Existential threats have been mutual. Israel constantly threatens Iran—and acts on it. Israel attacked Iran, not the reverse. Iran has no nukes; Israel has about 100. Iran is an NPT member with IAEA inspections; Israel is not. Israel has defied hundreds of UN resolutions. That’s why Iranians see Israel as a threat. A grand U.S.-Iran deal could include a mutual non-aggression pact. Better yet, the UN Security Council could draft a regional non-aggression treaty for the Middle East and implement WMD-free zone resolutions.

Mehdi Hasan: One final question: Will the recent war increase Iran’s human rights violations, or will the government improve relations with its people?

Mousavian: Realistically, most Iranian dissatisfaction is economic. But now the nation is united in defending the country. This is a golden opportunity for the government to win back public trust.

https://zeteo.com/p/still-chance-for-a-nuclear-deal-with

Interviews, Interviews, Media

موسویان: پذیرش حقوق مشروع هسته ای بر مبنای معاهده ان پی تی ، مانع از ساخت سلاح هسته‌ای ایران خواهد شد

مصاحبه ای شبکه تلویزیونی بی سی استرالیا-24 جوئن 2025

مجری:  پس از حملات آخر هفته آمریکا، چه چیزی از برنامه هسته‌ای ایران باقی مانده است؟

موسویان:  تردیدی نیست که تأسیسات هسته‌ای ایران هدف حمله قرار گرفته، بمباران شده و آسیب دیده‌اند. ساختمان‌ها، زیرساخت‌ها، تاسیسات و شاید حتی برخی سانتریفیوژها تا حدی تخریب شده، اما نه کاملاً. با این حال، اگر هدف آمریکا و اسرائیل نابود کردن برنامه هسته‌ای ایران بوده، مطمئن هستم که شکست خورده‌اند. حتی اگر یک حمله دیگر انجام دهند، یا صد حمله دیگر، باز هم شکست خواهند خورد؛ چون شما نمی‌توانید فناوری و دانش را نابود کنید. می‌شود ساختمان‌ها را خراب کرد، اما در نهایت این کار نتیجه معکوس دارد

ایرانی‌ها دانش و فناوری را دارند و می‌توانند همه چیز را بازسازی کنند، چه یک ماه طول بکشد، چه پنج ماه یا شش ماه. بنابراین باید دید هدف نهایی آمریکا و اسرائیل چیست؟ آن‌ها نمی‌توانند توانمندی هسته‌ای ایران را از بین ببرند، چون این دانش در ایران نهادینه شده است. هدف ایران این است که دوباره برنامه‌اش را احیا کند و به جایگاه قبلی بازگردد. واقعیت این است که از زمان انقلاب تاکنون، برنامه هسته‌ای ایران صلح‌آمیز بوده است. ایران عضو پیمان عدم اشاعه است و در طول تاریخ، بیشترین دسترسی را به بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی داده است

مجری: اجازه بدهید اینجا مداخله کنم چون آژانس بین‌المللی انرژی اتمی گفته ایران از تعهدات خود تخطی کرده و ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد دارد. این چطور می‌تواند بخشی از یک برنامه صلح‌آمیز باشد؟

موسویان:  آنچه شما گفتید دقیقاً همان روایت ساختگی و جعلی است که همیشه در رسانه‌های غربی شنیده می‌شود

مجری: اما این گفته رسانه‌های غربی نیست؛ این گزارش رسمی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی است—سازمانی که خودتان به آن استناد کردید

موسویان:  اجازه بدهید توضیح بدهم. بله، آژانس گفته ایران برخی از تعهداتش را نقض کرده و ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد دارد. اما این فقط نیمی از حرف آژانس است. رسانه‌های غربی معمولاً فقط نیمی از حقیقت را بیان می‌کنند، اما نیمه دیگر را نمی‌گویند

مجری: پس واقعیت کامل درباره ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم ۶۰ درصدی چیست؟

موسویان:  توضیح می‌دهم—فقط اجازه بدهید نکته قبلی را تمام کنم. از سال ۲۰۰۳ تاکنون، آژانس در بیش از ۱۰۰ گزارش و بیانیه طی ۲۰ سال گذشته، به طور مداوم تأیید کرده که هیچ مدرکی دال بر انحراف برنامه هسته‌ای ایران به سمت سلاح وجود ندارد. این واقعیت اول است

واقعیت دوم اینکه حتی اگر شواهدی وجود داشته باشد، تصمیم‌گیری درباره آن برعهده شورای امنیت سازمان ملل است، نه یک کشور خاص. ایالات متحده قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت و توافق‌های پادمان آژانس را نقض کرد. در پاسخ به تخلفات آمریکا، ایران همکاری خود را با آژانس کاهش داد. افزایش تحریم‌ها و فشارهای آمریکا، ایران را وادار کرد تا برنامه هسته‌ای خود را گسترش دهد—نه برای ساخت بمب، بلکه به‌عنوان ابزار چانه‌زنی. غنی‌سازی تا ۶۰ درصد برای فشار دیپلماتیک بر آمریکا و بازگرداندن آن به مذاکرات هسته‌ای بوده و هست

مجری: پس انبارکردن ۴۰۰ کیلوگرمی اورانیوم، همان‌طور که گفتید، ابزار چانه‌زنی است. آیا می‌دانید این ذخیره قبل از حملات آمریکا منتقل شده بود یا نه؟

موسویان: همه می‌دانند که رئیس‌جمهور ترامپ در دوره اول ریاست جمهوری خود، توافق هسته‌ای ایران را از بین برد و بحران کنونی را پایه‌گذاری کرد. بعد، در دوره دوم خود، ایران را به مذاکرات دیپلماتیک دعوت کرد. ایران هم پذیرفت. استیو ویتکوف نماینده آمریکا بود و عباس عراقچی نماینده ایران دو سه دور مذاکره در عمان و رم برگزار کردند و درباره اصول کلی یک توافق جدید هسته‌ای به توافق رسیدند. منابع ایرانی به من گفتند که آن‌ها بر سر چهار اصل اصلی توافق کردند

مجری:  اجازه بدهید به آن بخش اشاره کنیم. درباره آن توافق کلی میان ایران و آمریکا پیش از آغاز حملات اسرائیل، چه چیزی می‌توانید بگویید؟ چه چیزهایی مورد توافق قرار گرفت؟

موسویان

 اول اینکه درباره شفافیت، بازرسی و سازوکارهای راستی‌آزمایی توافق شد. ایران پذیرفت بالاترین سطح بازرسی و شفافیت موجود در سطح بین‌المللی را اجرا کند
دوم اینکه توافق شد ذخیره ۴۰۰ کیلوگرمی یا رقیق شود یا به خارج از کشور منتقل گردد؛ بنابراین، هیچ نگرانی درباره احتمال ساخت ۱۰ بمب هسته‌ای باقی نمی‌ماند
سوم، غنی‌سازی در ایران به زیر ۵ درصد کاهش می‌یافت که برای مصارف غیرنظامی است؛ بنابراین نگرانی درباره ۶۰ یا ۹۰ درصد غنی‌سازی برای برنامه احتمالی هسته ای برطرف می‌شد
چهارم، ایران با آژانس همکاری می‌کرد تا همه مسائل فنی باقی‌مانده حل‌وفصل شود

این‌ها چهار اصل مهمی بودند که میان ایران و آمریکا در سه دور نخست مذاکره توافق شد. اما اسرائیل از روند برای توافق ناراضی بود و به ایران حمله کرد

سؤال:  حالا بگذارید این را بپرسم: به نظر شما، آیا ایران در پیمان عدم اشاعه باقی خواهد ماند یا از آن خارج خواهد شد؟

موسویان: این بستگی به رفتار آمریکا دارد. اگر آمریکا به قوانین و مقررات بین‌المللی پایبند باشد، اگر حقوق ایران را مانند سایر اعضای پیمان عدم اشاعه به رسمیت بشناسد، ایران در NPT باقی خواهد ماند و هرگز به دنبال ساخت سلاح هسته‌ای نخواهد رفت. ایران حاضر است در بالاترین سطح ممکن بازرسی و شفافیت همکاری کند تا ثابت شود برنامه هسته‌ای‌اش صلح‌آمیز است

سؤال:  و اگر ایران از این پیمان خارج شود، آیا به نظر شما انگیزه‌ای برای شتاب گرفتن تلاش‌ها برای دستیابی به سلاح هسته‌ای وجود خواهد داشت؟

موسویان:  باز هم بستگی به رفتار آمریکاست. اگر آمریکا به سیاست‌های خصمانه خود همچون:جنگ، تحریم، ترور، عملیات سایبری و نفی حقوق مشروع هسته ای ایران ادامه دهد، چرا ایران نباید به سمت ساخت بمب هسته‌ای برود؟

سؤال:  این حرف شبیه یک تهدید به نظر می‌رسد

موسویان: این واکنشی است به تهدید—و تهدید از طرف اسرائیل است! چرا شما واقعیت را وارونه جلوه می‌دهید؟ ایران مورد حمله قرار گرفت. ایران آغازگر حمله نبود. اسرائیل به ایران حمله کرد، آمریکا به ایران حمله کرد، اما حالا شما از تهدید ایرانی صحبت می‌کنید؟

https://www.irna.ir/news/85876808/

Interviews, Interviews, Media

Mousavian:Trump may have ‘obliterated’ Iran’s nuclear sites but not their ‘know-how’ | 7.30

Interview with ABC Australia

June 24, 2025

ABC: What are you hearing from contacts on the ground in Iran about what’s left of Iran’s nuclear program after the U.S. strikes over the weekend?

Mousavian: There’s no doubt that Iranian nuclear facilities were attacked, bombed, and damaged. Buildings, utilities, and possibly even some centrifuges were destroyed—partially, not completely. However, if the U.S.-Israeli objective was to eliminate Iran’s nuclear program, I’m confident they have failed. Even if they launch another attack, or a hundred more, they will still fail—because you cannot destroy knowledge and technology. You can demolish buildings, but in the end, it’s counterproductive. The Iranians have the expertise and technological know-how to rebuild everything, whether it takes one month, five months, or six. So, what is the U.S.-Israeli ultimate objective? They cannot destroy Iran’s nuclear capability because the knowledge is already there. Iran’s goal is to rebuild and return to its previous state. The fact remains: since the revolution, Iran’s nuclear program has remained peaceful. Iran is a member of the Non-Proliferation Treaty (NPT) and has granted more access to the IAEA than any other member in its history.

ABC: I’ll just jump in there, because the IAEA found that Iran was in breach of its obligations and has 400 kilograms of uranium enriched to 60%. How is that part of a peaceful program?

Mousavian: What you just mentioned is exactly the kind of fake and manufactured narrative we constantly hear in Western media.

ABC: This isn’t from the media. This is directly from the IAEA—the organization you just referred to.

Mousavian: Let me explain. Yes, the IAEA stated that Iran has breached some of its commitments and currently possesses 400 kilograms of uranium enriched to 60%. But that’s only half of what the IAEA said. Western media often presents half the truth but rarely the full picture.

ABC: So, what is the full story regarding the 400 kilograms of enriched uranium at 60%?

Mousavian: I’ll explain—just let me finish the first point. Since 2003, the IAEA has issued over 100 reports and statements in the past 20 years, consistently confirming that there is no evidence of any diversion of Iran’s nuclear program toward weaponization. That’s fact number one.
Fact number two: Even if such evidence were to exist, it should be addressed by the United Nations Security Council, not by any single country. The United States violated UNSC Resolution 2231 and the IAEA’s Safeguards agreement. In response, Iran reduced its level of cooperation with the IAEA. Increased U.S. sanctions and pressures pushed Iran to expand its nuclear program, not to build a bomb, but as a bargaining tool. Enriching uranium to 60% is part of that strategy, meant to bring the U.S. back to the negotiating table.

ABC: So, the 400 kilograms are essentially a bargaining chip, as you say. Do you know if that stockpile was moved before the U.S. strikes this past weekend?

Mousavian: Everyone knows that President Trump withdrew from the Iran nuclear deal during his first term and laid the foundation for the current crisis. Later, in his second term, he invited Iran to return to diplomacy. Iran accepted. Steve Witkoff represented the U.S., and Abbas Araghchi represented Iran. They held three rounds of meetings in Oman and Rome, and they agreed on the main principles of a new nuclear deal. I was informed by Iranian sources that four major principles were agreed upon.

ABC: Let’s focus on that. What can you tell us about the terms agreed upon between the U.S. and Iran before the Israeli strikes began?

Mousavian:

First, both sides agreed on maximum transparency, international inspections, and verification measures. Iran accepted the highest standards available globally.
Second, they agreed that the 400-kilogram stockpile would be either diluted or exported, eliminating any potential risk of using it to build nuclear weapons.
Third, Iran agreed to lower enrichment levels to under 5%, which is within the limit for civilian use, thus removing concerns over 60% or 90% enrichment.
Fourth, Iran would cooperate fully with the IAEA to resolve all remaining technical issues.
These four principles were agreed upon in the first three rounds of talks. Israel was unhappy with the progress and launched attacks on Iran.

ABC: So, let me ask you this: in your view, will Iran remain in the Non-Proliferation Treaty or leave it?

Mousavian: That depends on the U.S. If the U.S. commits to international rules and norms, respects the NPT, and upholds Iran’s rights under the treaty—just as it does for other members—then Iran will remain in the NPT and will not pursue nuclear weapons. Iran would also continue cooperating with the IAEA at the highest level of transparency to demonstrate the peaceful nature of its nuclear program.

ABC: And if Iran were to leave the NPT, would there be an incentive to accelerate efforts toward developing a nuclear weapon?

Mousavian: Again, that depends on the U.S. If the U.S. continues its hostility—war, assassinations, terrorism, cyberattacks—then why shouldn’t Iran consider pursuing nuclear weapons?

ABC: That sounds like a threat!

Mousavian: It’s a reaction to threats, mainly Israeli threats. Why are you reversing the narrative? Iran was attacked. Iran didn’t initiate attacks. Israel attacked Iran. The U.S. attacked Iran. And yet you’re asking about an “Iranian threat”?

https://youtu.be/Wt0UqWxVI6o?si=Kc3cRC8x-3_lu7Mk

Interviews, Interviews, Media

موسویان : نظام جهانی عدم اشاعه با حملات نظامی آمریکا و اسرائیل به تاسیسات هسته ای ایران عملا فروپاشید

مصاحبه بلومبرگ با موسویان-26 جوئن 2025

مجری: میزان خسارات به تاسیسات هسته ای ایران چقدر بوده و اینکه تعداد زیادی از فرماندهان ارشد نظامی ایران کشته شدند

موسویان: خسارات به تاسیسات هسته ای و نظامی و امنیتی ایران سنگین بوده است اما آمریکا و اسرائیل در مورد اهداف اصلی حمله به ایران شکست خوردند چون هدف اول آنها نابودی کامل برنامه و توان هسته ای ایران بود و هدف دوم هم سقوط کامل نظام حکومتی ایران بود

مجری: رئیس جمهور آمریکا گفته که تاسیسات هسته ای ایران بطور کامل نابود شد و اسرائیل هم گفته که حد اقل برنامه هسته ای ایران تا سالها به عقب رانده شد

موسویان: هیچکس نمیداند که میزان خسارات چه بوده است اما میتوان گفت که خسارات سنگین بوده اما حتی اگر ادعای آنها درست باشد که برنامه هسته ای ایران چند ماه یا چند سال به عقب رانده شود، آمریکا و اسرائیل نمیتوانند دانش فنی ایرانیان را با بمباران از بین ببرند. ایران به دانش هسته ای دست یافته و این دانش هم با عملیات نظامی قابل نابود کردن نیست

مجری: ایران قبلا گفته بود که در صورت حمله نظامی از معاهده ان پی تی خارج خواهد شد. اکنون تحت چه شرایطی خارج میشود؟

موسویان: حقیقت این است که برای اولین بار در تاریخ،  تاسیسات هسته ای یک کشورغیراتمی توسط دو کشور اتمی مورد حمله نظامی قرار گرفت. این یک فاجعه برای نظام جهانی عدم اشاعه و معاهده ان پی تی است. از این به بعد مسئله اصلی ایران این خواهد بود که آژانس بین المللی انرژی اتمی و معاهده ان پی تی چگونه میتواند امنیت تاسیسات هسته ای ایران تامین کند؟ زیرا طبق اساسنامه آژانس و مقررات جهانی، هیچ کشوراتمی حق حمله به تاسیسات هسته ای یک کشورغیراتمی که تحت نظارت پادمان آژانس میباشد، را ندارد. تاسیسات هسته ای ایران تحت نظارت توافق پادمان آژانس بود که مورد حملات نظامی آمریکا و اسرائیل قرار گرفت. خسارت اصلی این است که نظام جهانی عدم اشاعه با حملات نظامی آمریکا و اسرائیل به تاسیسات هسته ای ایران عملا فروپاشید. چون آژانس بین المللی انرژی اتمی و شورای امنیت سازمان ملل نه تنها هیچ اقدامی در حمایت از ایران بعنوان قربانی تجاوز نظامی دو کشور اتمی نکردند بلکه حتی قادر به صدور یک بیانیه محکومیت هم نبودند

مجری: اما قطعنامه اخیر آژانس تصریح دارد که ایران تعهدات خود در چهارچوب معاهده ان پی تی را نقض کرده است. بهرحال ترامپ گفته که قرار است دیداری بین نماینده گان ایران وآمریکا صورت گیرد. آیا بعد از این حملات، ایران حاضر خواهد شد که از غنی سازی اورانیوم منصرف شود؟

موسویان:  به گزارش اخیر آژانس اشاره و گفتید که ایران تعداتش را نقض کرده است اما واقعیت مهمتر این است که همین گزارش آژانس تصریح کرده که هیچ نشانه ای از اقدام ایران برای ساخت سلاح هسته ای ایران ندارد. در تمام گزارشهای آژانس در 23 سال گذشته تصریح شده که نشانه ای از انحراف برنامه هسته ای ایران بسمت ساخت بمب هسته ای وجود ندارد. ارزیابی سازمانهای امنیتی آمریکا هم از سال 2007 تا کنون به همین حقیقت اشاره کرده اند

اما آمریکا با حملات نظامی اخیر، در شرایط دشوارتری برای مذاکره با ایران است. چون آقای ترامپ در دوره اول ریاست جمهوریش برجام را زیر پا گذاشت در حالیکه ایران به تعهداتش کاملا پایبند بود، شورای امنیت سازمان ملل و آژانس هم طی قطعنامه های خود، برجام را تصویب کرده بودند. اما آمریکا همه قطعنامه ها را نقض کرد و سنگین ترین تحریمها را بر ایران تحمیل کرد. آقای ترامپ در دور دوم ریاست جمهوری خود نیز ایران را به مذاکره دعوت کرد، نماینده ایشان آقای ویتکوف با آقای عراقچی مذاکره کرد و روی اصول توافق کردند و در آستانه نهایی کردن توافق بودند که اسرائیل به ایران حمله کرد. لذا آمریکا در وضعیت سختی برای مذاکره با ایران قرار دارد چون جای هیچ اعتمادی را باقی نگذاشته است

https://www.bloomberg.com/news/videos/2025-06-26/mousavian-full-damage-to-iran-nuclear-sites-unknown-video

Interviews, Interviews, Media

Mousavian: Full Damage To Iran Nuclear Sites Unknown

Interview-Bloomberg TV-June 26, 2026

President Trump says the US will meet with Iran next week, while casting doubt on the need for a diplomatic agreement on Tehran’s nuclear program. President Trump continues to insist that US strikes on Iranian nuclear facilities had obliterated them. Seyed Hossein Mousavian, Former Iranian Ambassador to Germany, spoke to Bloomberg’s Horizons Middle East and Africa anchor Joumanna Bercetche on the extent of damage to these sites. (Source: Bloomberg)

https://www.bloomberg.com/news/videos/2025-06-26/mousavian-full-damage-to-iran-nuclear-sites-unknown-video

Interviews, Interviews, Media

موسویان: روایت “بمب هسته ای” در مورد ایران یک روایت دروغ، ساختگی و جعلی اسرائیل و جهان غرب است تا بعنوان پوششی برای اهداف اصلی مثل تغییر رژیم استفاده شود

مصاحبه رادیو ملی آمریکا با موسویان-25 جوئن 2025

موسویان: روایت “بمب هسته ای” در مورد ایران یک روایت دروغ، ساختگی و جعلی اسرائیل و جهان غرب است تا بعنوان پوششی برای اهداف اصلی مثل تغییر رژیم استفاده شود

مذاکره مستقیم و جامع بین ایران وآمریکا وقتی مفید است که آمریکا صداقت و حسن نیت داشته باشد

مجری: آیا ادعای آمریکا در نابودی تاسیسات هسته ای ایران درست است؟

موسویان: دانش و تکنولوژی را نمیتوان از بین برد. با حمله نظامی ممکن است به ساختمانها و تاسیسات و حتی سانتریفیوژها خسارت وارد شود اما آنها قابل بازسازی هستند اما دانش فنی را نمیتوان از بین برد

مجری: اهداف ایران از برنامه هسته ای چیست؟ دنبال بمب است ؟

موسویان: ایران هیچگاه دنبال ساخت بمب هسته ای نبوده است. روایت “بمب هسته ای” در مورد ایران یک روایت دروغ، ساختگی و جعلی اسرائیل و جهان غرب است تا بعنوان پوششی برای اهداف اصلی مثل تغییر رژیم استفاده شود. نمونه آن را در مورد عراق داشتیم. آمریکا با ادعای نابودی سلاحهای کشتار جمعی به عراق حمله کرد و بعدا هم معلوم شد که اصلا سلاح کشتار جمعی وجود نداشته است

مجری: اگر این روایت ساختگی و دروغ است، چرا ایران رفته تاسیسات فردو را زیر کوهها ایجاد کرده است

موسویان: برای اینکه چند دهه است همه روسای جمهور آمریکا ایران را تهدید به حمله نظامی کرده و رسما هم گفته اند که گزینه حمله نظامی روی میز است. بنابراین طبیعی است که ایران تاسیسات هسته ای خود را به گونه ای ایجاد کند که از حمله نظامی آمریکا مصون باشد

مجری: آیا ایران به بازرسان آژانس بین المللی اجازه بازدید از تاسیسات هسته ای و ارزیابی میزان خسارات را خواهد داد؟

موسویان: این بار شرایط کاملا متفاوت است چون آمریکا و اسرائیل به ایران حمله نظامی کرده اند. برای اولین بار در تاریخ است که یک کشور غیر اتمی حمله توسط دو کشور اتمی مورد حمله نظامی قرار گرفته است و شورای امنیت سازمان ملل و آژانس هیچ اقدامی نمیکنند. ایران چگونه میتواند اعتماد کند؟ مشکل دیگر در مورد خود آژانس است. حتی اگر ایران بخواهد همکاری کند، بعد از حملات نظامی به تاسیسات هسته ای ایران و تخریبهای وحشتناک، چگونه راستی آزمایی ممکن است؟ بنابراین واقعیت این است که حملات نظامی اخیر، کاملا نتیجه منفی و معکوس داشته و خواهد داشت و در حقیقت حمله به معاهده عدم اشاعه هسته ای (ان پی تی) بود

مجری: اگر دیوار بی اعتمادی شکسته شده، آلترناتیو چیست؟

موسویان: طبق اساسنامه آژانس بین المللی انرژی اتمی، اگر تاسیسات هسته ای یک کشور غیر اتمی مورد حمله قرار گرفت، آژانس موظف به حمایت از کشور مورد حمله میباشد. اما دیدید که در مورد اخیر آژانس هیچ اقدامی در حمایت از ایران نکرد

من سالها است که پیشنهاد کرده ام که ایران وآمریکا گفتگوی مستقیم و جامع داشته باشند. اما مذاکره مستقیم و جامع بین ایران وآمریکا وقتی مفید است که آمریکا صداقت و حسن نیت داشته باشد. لذا امیدوارم که آقای ترامپ صادقانه وارد گفتگوی صادقانه با ایران شود و از این گفتارها و اقدامات ضد و نقیض دست بردارد. ایشان یک روز میگوید که خواهان دیپلماسی است اما فردا حمله نظامی میکند. یک روز میگوید دنبال تغییر رژیم نیستم، فردا میگوید تغییر رژیم هم گزینه مناسبی است. با چنین رفتاری طرف ایرانی نمیتواند اعتماد کند

https://ecoiran.com/fa/tiny/news-95603

Interviews, Interviews, Media

Interview with NPT: “Iranian Nuclear Bomb” is a manufactured narrative as a pretex to bring regime change in Iran

A former Iranian diplomat on the state of Iran’s nuclear program

Interview with Mousavian, June 25, 2025


Mousavian:

  • The narrative of a “nuclear bomb” concerning Iran is a false, fabricated, and fake narrative by Israel and the Western world, used as a cover for main goals such as regime change.
  • Direct and comprehensive negotiations between Iran and the U.S. are only useful when the U.S. acts with honesty and goodwill.

Host: Is the U.S. claim about destroying Iran’s nuclear facilities true?

Mousavian: Knowledge and technology cannot be destroyed. A military attack might damage buildings, facilities, and even centrifuges, but they can be rebuilt. However, technical knowledge cannot be eliminated.

Host: What are Iran’s objectives in its nuclear program? Is it pursuing a bomb?

Mousavian: Iran has never pursued the development of a nuclear bomb. The “nuclear bomb” narrative about Iran is a false, fabricated story by Israel and the Western world, used as a cover for their main objectives, like regime change. We saw a similar example in Iraq. The U.S. attacked Iraq, claiming to eliminate weapons of mass destruction, and later it became clear that no such weapons existed.

Host: If this narrative is false and fabricated, why did Iran build the Fordow facility under the mountains?

Mousavian: Because for decades, all U.S. presidents have threatened Iran with military attack and have officially stated that the military option is on the table. So it’s natural for Iran to build its nuclear facilities in a way that makes them safe from a U.S. military strike.

Host: Will Iran allow IAEA inspectors to visit nuclear facilities and assess the damage?

Mousavian: This time, the situation is entirely different because the U.S. and Israel have launched a military attack on Iran. It’s the first time in history that a non-nuclear country has been attacked militarily by two nuclear powers, and neither the UN Security Council nor the IAEA has taken any action. How can Iran trust them? Another issue lies with the IAEA itself. Even if Iran wants to cooperate, after such severe military attacks and destruction of its nuclear facilities, how can verification be possible? So the reality is that the recent military attacks have had entirely negative and counterproductive results and were an attack on the Nuclear Non-Proliferation Treaty (NPT).

Host: If the wall of mistrust has been built, what is the alternative?

Mousavian: According to the IAEA statute, if the nuclear facilities of a non-nuclear state are attacked, the IAEA is obligated to support the attacked country. But you saw that in this recent case, the agency did nothing to support Iran.

For years, I’ve been proposing that Iran and the U.S. engage in direct and comprehensive dialogue. But such negotiations are only useful if the U.S. acts with honesty and goodwill. Therefore, I hope Mr. Trump sincerely engages in honest dialogue with Iran and stops these contradictory words and actions. One day, he says he wants diplomacy, and the next day, he launches a military attack. One day, he says he’s not pursuing regime change, and the next day, he says regime change is a suitable option. With such behavior, the Iranian side cannot trust him.

https://www.npr.org/2025/06/25/nx-s1-5442658/a-former-iranian-diplomat-on-the-state-of-irans-nuclear-program

Interviews, Interviews, Media, Media Coverage

Mousavian to CNN: If the objective is regime change and they are using the nuclear just as an instrument to bring this country to a total collapse, I think Iranians ultimately would go for a nuclear bomb

Interview with John Kerry and Hossein Mousavian, by Christian Amanpour, 24.2025

AMANPOUR: Let me ask you though, because Iran had to make a decision, obviously, we’ve spoken in depth about how it has been weakened, both with its military capacity at home and with its proxies who are its foreign shock troops abroad. It’s been very, very you know, disadvantaged in that level. But the supreme leader, Khomeini, had to decide, right, exactly what to do so that he didn’t, he hopes, invite an even stronger U.S. response and that the regime survives. Is that a calculation that was going on, do you think, in the establishment as they made this response?

MOUSAVIAN: Christiane, I think always there has been a miscalculation on both parties and also western countries all they — frequently have made and have had miscalculations. We remember the eight years’ war when the U.S., Europe, Soviet Union, all Arab countries, were united to support invasion of Saddam, and provided money, weapon, the most sophisticated weapons for the aggressor. Even that time, Iran did not have missile. And the narrative was 
that oh, Shah is gone and Iranian army is in disorder, this is the best time to attack and disintegrate Iran. And then, despite of the consensus internationally from the Eastern Bloc to Western Bloc, Arab countries, everybody supported with hundreds of millions of dollars, sophisticated weapons and everything. At the end, Iranian resisted 8 years and did not give a millimeter of the land. And Saddam is gone and the Islamic Republic is there. I mean, this is always the wrong narrative hearing —

AMANPOUR: OK. OK. So, let me ask you then to follow up on that. I mean, we’re talking about the 1980s. And at that time the leader, Ayatollah Khomeini, said that, I will have to drink reluctantly from the poison chalice, right, the cup of poison in order to end this war. Is that what

Khamenei is going to have to do? Because Trump has said, you know, surrender or else, or we need to, you know, make peace or else. Is there a calculation beyond this response that the supreme leader has to make?

MOUSAVIAN: When in 1988, Ayatollah Khomeini said about the poison, it was because before this statement, he said he’s going to fight until Saddam is removed. The only decision he made, he decided not to continue the war until Saddam is removed. Otherwise, he could save the
country with his leadership.

But about the current crisis, what is the most important issue on the table? Is it about nuclear or beyond? I personally believe Prime Minister Netanyahu, his objective is not nuclear, is regime change is even this disintegration of Iran.

Whether this is American objective or not, this is the big question, whether President Trump only does not want nuclear bomb and his issue is only nuclear, or he is after regime change. If he is after regime change, then you can thing about a further escalation, regional war, transregional war, and a total disaster.

But if his issue is about Iranian nuclear bomb, they have three major issue on the table.

One is about Iran cooperation with the IAEA to resolve technical ambiguities, technical questions, or possible military dimension issues.

As secretary Kerry said the 2015 nuclear deal contains the highest level of transparency and verification and inspection measures. Therefore, on this issue, they can exactly implement the transparency parameters of the same deal because the deal was already implemented and all IAEA technical ambiguity were removed.


The second big issue is about the Iranian stockpile. First of all, as John Kerry said, Iran was not going to have such a big stockpile. President Trump withdrew from the deal while Iran was in full compliance with the deal, then and in return, Iranians also minimized their commitment within the JCPOA and try to increase the level and capacity of the nuclear program as a bargaining chip.


AMANPOUR: I understand what you’re saying, as a bargaining chip. But clearly, they misjudged, they misread the room, they misread Israel after October 7th. They misread Trump. And they — this bargaining chip clearly backfired against them. So, the real question is, if they want to get back to a table, are they going to, as Kerry suggested, remove — I mean, I’m extrapolating, remove this commitment to the destruction of Israel and actually go to some consortium, which you, I think were involved with, which involves basically threading the enrichment needle, what they need for nuclear program that’s civilian, but of formal Iranian territory. Is that going to be what they might do?

MOUSAVIAN:  I really don’t know what would be the final position of Iranian government because I’m not in the government, but I believe and have written for two years that there is a need for ceasefire between Iran and Israel. Iran and Israel should go back to the U.N. charter and respect the U.N. Charter, not to threaten each other. They should respect the U.N. charter.

The second is about the nuclear deal, about the stockpile. I heard Araghchi actually told Steve Witkoff during the first three random negotiations that if there is a deal, Iran would be ready to export or to dilute the 400- kilogram of stockpile. Therefore, there would be no worry about Iran to make 10 nuclear bombs. And finally, the concern is about whether Iranian enrichment would be about military enrichment or civilian enrichment. If Iran enriches below 5 percent, definitely this is civilian.

And in mid-term and long-term, as I have already written, there could be a regional consortium between Iran, Saudi Arabia, Emirate, Qatar and other countries supervised by International Atomic and Agency, like European Urenco Consortium. This would be multilateral supervised by International Community.

AMANPOUR: And then, last thing then is, because you’re a former nuclear negotiator I, asked the deputy foreign minister, Mr. Ravanchi, before the U.S. entered this war, whether if the regime survives. because you have said, you know, you think the Israeli position is regime change, that they would ghosts in — you know, in secret and actually take a decision to make a bomb because of what’s happened. And he said, no, never. We never have, we never will, et cetera. Do you think they might if this doesn’t get back to a negotiating table? Is that an option like North Korea that’s left on the table?

MOUSAVIAN: It depends to the end state of the current situation. If the U.S. and Israel would stop attacking Iran, Iran will stop. If the U.S. comes back to negotiation table, Iran would come. If the U.S. would respect international rules, laws, regulations, which is NPT, Iran would be ready to make a deal and accept the highest level of transparency, open nuclear program, and then go to consortium. But if the objective is regime change and they are using the nuclear just as an instrument to bring this country to a total collapse, I think Iranians ultimately would go for nuclear bomb.

AMANPOUR: Gosh. All right. Well, we’ve been warned Seyed Hossein Mousavian, thank you very much indeed.

https://www.cnn.com/2025/06/24/Tv/video/amanpour-iran-nuclear-seyed-hossein-mousavian

Full Transcript:
https://transcripts.cnn.com/show/ampr/date/2025-06-23/segment/01

Interviews, Interviews, Media, Media Coverage

موسویان: شانس توافق هسته ای با ایران وجود دارد چنانچه اروپا وآمریکا بخواهند در چهارچوب مقررات بین الملل و معاهده ان پی تی با ایران توافق کنند

Interview with BBC, News Hour, June 19, 2025

ابتدا گزارشگر بی بی سی از ژنو گفت که امروز وزرای سه کشور اروپایی پیامی از واشینگتن به عباس عراقچی خواهند که فقط یک معامله بیشترروی میز نخواهد بود و آن اینکه ایران باید تاسیسات غنی سازی خود را تعطیل کند. البته یک پیشنهاد دیگری نیز واشینگتن داده بود که یک کنسرسیوم غنی سازی منطقه ای خارج از خاک ایران تشکیل شود که ایران آنرا نیز رد کرده است. بنابراین معامله این است که اگر ایران “غنی سازی صفر” را نپذیرد، “مذاکرات صفر” تنها گزینه خواهد بود و آمریکا وارد جنگ خواهد شد. ایران در گوشه ای قرار گرفته که انتخاب دیگری ندارد

مجری از آقای موسویان پرسید که آیا شانسی برای توافق بین مذاکرات وزرای سه کشور اروپایی وجود دارد؟

موسویان: من خیلی خوشبین نیستم چون جنگ در جریان است. در عین حال اگر هم توافقی بین وزرای سه کشور اروپایی و آقای عراقچی صورت گیرد معلوم نیست که آمریکاییها آن را بپذیرد. چون من تجربه مذاکرات 1382 تا 1384 با اروپاییها را دارم که هرگاه با اروپاییها شانس توافقی بود، آمریکا رد میکرد. امیدوارم که وضعیت فعلی مذاکرات اروپا با ایران مثل کذشته نباشد

مجری: اروپاییها پیام آمریکا را دراین جلسه به ایران ابلاغ خواهند کرد که باید غنی سازی را تعطیل کند. آیا شما احتمال میدهید که ایران بپذیرد؟

موسویان: خیر. ایران نمیپذیرد. شانس توافق هسته ای با ایران وجود دارد چنانچه اروپا وآمریکا بخواهند در چهارچوب مقررات بین الملل و معاهده ان پی تی با ایران توافق کنند. طبق ان پی تی همه کشورها حق غنی سازی اورانیوم صلح آمیز را دارند. اما ایران نمیتواند توافقی را بپذیرد که بعنوان تنها کشور عضو معاهده ان پی تی، از حقوق قانونی و مشروعش محروم شود که این یک تبعیض آشکار و تحقیر ایرانیها خواهد شد

مجری: سئوال اصلی این است که ایران چه نیازی به غنی سازی 60% دارد که صرفا برای ساخت بمب است. اگر ایران حق قانونی خود را میطلبد، میتوانست غنی سازی زیر 5% را نجام دهد که مصرف صلح آمیز دارد

موسویان: این سئوال خوبی است. ما توافق برجام را داشتیم. طبق آن توافق ایران متعهد به غنی سازی زیر 5% شده بود و سه سال تمام هم بطور کامل به تعهدش عمل کرد تا اینکه آمریکا زیرتوافق زد و از آن خارج شد. بدتر اینکه آمریکا گسترده ترین تحریمها را اعمال کرد درحالی که ایران در حال اجرای کامل برجام بود.  ایران در پاسخ به اقدام آمریکا، سطح غنی سازی را افزایش داد تا بعنوان ابزار چانه زنی، آمریکا را به پای میز مذاکره و انجام تعهداتش بکشاند نه اینکه دنبال بمب باشد

مجری: چرا آمریکا به آن توافق برنگردد، توافقی که روی میز هست؟

موسویان: دقیقا. دانشمندان هسته ای جهان اتفاق نظر دارند که برجام جامعترین سند هسته ای تاریخ عدم اشاعه است و شامل بالاترین سطح بازرسی ها و محدودیتهای برنامه هسته ای است که ساخت بمب را غیر ممکن میسازد. اما واقعیت این است که ترامپ با نابودی برجام، دنبال نابودی میراث اوباما بود و الان یک توافقی میخواهد بالاتر از توافق اوباما

با این وجود شانس توافق هست مبنی براینکه توافق کنند که

 در فاز اول برجام عینا اجرا شود و در فاز دوم یک کنسرسیوم منطقه ای بین ایران و عربستان و سایر کشورهای حاشیه خلیج فارس تشکیل شود که غنی سازی منطقه ای باشد، زیر نظرکامل آژانس بین المللی باشد. این طرحی است که دانشمندان هسته ای دانشگاه پرینستون در بولتن دانشمندان اتمی آمریکا منتشر کردند که من هم جزء نویسنده گان بودم

ما مدل کنسرسیوم مشترک اروپاییها را تحت نام “یورنکو” داریم. خلیج فارس هم میتواند کنسرسیوم مشابه داشته باشد که ایران مسئولیت سانتریفیوژها را داشته باشد، تولید اورانیوم غنی شده در عمان باشد، تاسیسات یو.اف 6 و ذخیره اورانیوم غنی شده در عربستان و دفتر مرکزی وبازرگانی کنسرسیوم در امارات باشد

https://www.bbc.co.uk/programmes/w172zss3tcxc4b0