24 March 2025
The US president claims to seek diplomacy with Iran, but his pressure tactics and ultimatums raise doubts about whether a genuine agreement is possible
https://www.middleeasteye.net/opinion/trump-iran-says-he-wants-deal-will-he-do-what-it-takes
8 May 2025
A realistic solution today would involve 3 major components…….Ultimately, Tehran and Washington should agree to negotiate on a comprehensive agenda to lift all US sanctions, with cooperation across several core areas: a formal bilateral nuclear treaty confirming Iran’s status as a non-nuclear-weapons state; broad economic collaboration; US mediation to resolve tensions between Israel and Iran; dialogue to resolve regional conflicts based on mutual recognition of legitimate interests; and a roadmap towards regional de-escalation and a rebuilding of diplomatic relations.
https://www.middleeasteye.net/opinion/us-iran-nuclear-talks-how-deal-can-be-made
22 June 2025
For Tehran, the attacks by two nuclear-armed countries revealed that the Non-Proliferation Treaty, of which Iran is a member, not only has no real value, but is in fact harmful…..It is only natural that following the military attack by Israel and the United States, Iran would reconsider its nuclear strategy, including its continued membership in the NPT…….ran has suffered irreparable damage, but the negative consequences of this attack are not limited to Iran alone – they will also harm the United States and jeopardize regional peace and security. The current war may have no clear winner or loser.
https://www.middleeasteye.net/opinion/after-us-attack-iran-could-reconsider-its-nuclear-strategy
By: Seyed Hossein Mousavian, 22 June 2025
The consequences of US and Israeli military attacks will haunt the region, and beyond, for years to come. Here, I will highlight the key consequences of such an attack……….
Israel, the only country in the Middle East that actually possesses nuclear weapons, with as many as 400 nuclear bombs according to some estimates, cannot credibly claim to be fighting against nuclear proliferation.
Moreover, all reports from the International Atomic Energy Agency (IAEA) and US intelligence agencies over the past 20 years have consistently confirmed that there is no evidence of the Iranian nuclear programme pursuing weaponisation. “We do not have at this point, if you ask me, at this time, any tangible proof that there is a programme, or a plan, to fabricate, to manufacture a nuclear weapon,” said the UN nuclear chief.
The key point is that there was no immediate and serious threat. The claim that Iran has enough enriched stockpiles to build 10 bombs in two weeks is only half the truth. The other half is that – even if Iran decided to build a bomb – it would take them one to two years to develop the delivery systems, such as nuclear warheads. “There was no imminent threat that Iran was weaponizing its nuclear program before Israel’s attack began,” according to the American Arms Control Association……………
The perspective from Tehran is that the attacks by these two nuclear-armed countries revealed that the NPT not only has no real value, but is in fact harmful. Countries like North Korea, India, Pakistan and Israel, that rejected the treaty and developed nuclear weapons have remained immune from military attacks by nuclear weapons. It is only natural that following the military attack by Israel and the United States, Iran would reconsider its nuclear strategy, including its continued membership in the NPT.
https://www.middleeasteye.net/opinion/after-us-attack-iran-could-reconsider-its-nuclear-strategy
Interview with the American Conservative
June 6, 2026
A creative solution that seems to have first been proposed by the Omani mediators is that Iran join Saudi Arabia and the United Arab Emirates in a nuclear enrichment consortium that would allow Iran to continue to enrich uranium up to the 3.67 percent enrichment required for civilian nuclear energy. Saudi Arabia and the UAE, who would gain access to Iran’s nuclear technology, would be shareholders and funders.
The proposal is based on a consortium idea first proposed by Princeton physicist Frank von Hippel and former Iranian nuclear negotiator Seyed Hossein Mousavian. Von Hippel explained to me that the advantage of a consortium is that it allows nuclear experts from each country to “visit each other’s facilities to assure themselves that the activities are peaceful.” He added that “decisions that might have proliferation implications are made by the [partner] governments.” Saudi Arabia’s, the Emirates’ and Iran’s watchful eyes would all help the International Atomic Energy Agency ensure that the program is peaceful.
Mousavian, who is now a visiting research collaborator at Princeton, told The American Conservative that “denying Iran this right means subjecting it to discrimination as the only member state deprived of such a right. This constitutes a national humiliation.”
For both of these reasons, Iran’s red line is very firm. It is so firm that Mousavian recounts that Khamenei once told then-top Iranian nuclear negotiator (and future President) Hassan Rouhani that “if Iran is to abandon its right to enrich, it will either have to happen after my death, or I will have to resign from leadership.”
Trump has made it clear that “There are two ways Iran can be handled: militarily, or you make a deal.” What if the U.S. stands firm in its insistence that no enrichment can take place on Iranian soil? I asked Mousavian if the red line is so firm that Iran would refuse to negotiate its civilian enrichment program even if the U.S made it clear that the alternative to that deal was war. His answer was one simple sentence: “Iran will not dismantle its enrichment facilities under any circumstances.”https://www.theamericanconservative.com/trump-might-not-be-able-to-skirt-irans-red-line/
مقاله نشریه رسپانسیبل استیت کرفت
ده خرداد 1404
یک دیپلمات پیشین ایرانی گفت که ایالات متحده بهجای مخالفت با حقوق مشروع غنیسازی ایران، باید از آن بهعنوان یک فرصت، بهرهبرداری کند.
به گزارش ایسنا، «سید حسین موسویان» در مقالهای در نشریه «رسپانسیبل استیت کرفت» آمریکا، به بررسی پنج دلیل که ثابت میکند برنامه غنیسازی غیرنظامی ایران تهدیدی برای منافع ملی آمریکا نیست، بلکه یک فرصت است، پرداخت.
متن این مقاله به شرح زیر است؛
از اواسط آوریل، ایران و ایالات متحده چندین دور مذاکرات هستهای برگزار کردند که با پیشرفتهایی همراه بود — تا اینکه واشنگتن بهطور ناگهانی اعلام کرد که ایران هیچ حقی برای غنیسازی اورانیوم ندارد. علاوه بر این، ۲۰۰ نفر از اعضای کنگره آمریکا نامهای به رئیسجمهور ترامپ ارسال کردند و با هر توافقی که اجازه حفظ توان غنیسازی به ایران بدهد، مخالفت کردند.
رهبر معظم ایران، آیتالله خامنهای، خواستههای آمریکا را «زیادهخواهانه، بیشرمانه» و «بیمعنا» خواند. از آغاز بحران هستهای ایران در سال ۲۰۰۳، تهران یک خط قرمز روشن تعیین کرده است: «حق صلحآمیز غنیسازی اورانیوم تحت پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) غیرقابل مذاکره است.»
در نهایت، دولت اوباما با درک این واقعیت و ترجیح دادن دیپلماسی به جنگ، به توافق تاریخی ۲۰۱۵ (برجام) رسید؛ جامعترین توافق عدم اشاعه که تاکنون امضا شده است.
مذاکرات کنونی هستهای میان ایران و آمریکا شکست خواهد خورد اگر واشنگتن حقوق ایران برای غنیسازی تحت معاهده ان پی تی را نپذیرد. در واقع و شاید بهطور متناقض، به پنج دلیل زیرغنیسازی اورانیوم ایران برای مقاصد صلح آمیز، نه تنها تهدیدی برای منافع آمریکا نیست، بلکه میتواند فرصتی باشد.
۱- ایجاد توازن قدرت در خاورمیانه
اکنون یک اجماع دوحزبی گسترده در واشنگتن وجود دارد که ایالات متحده باید رویکرد راهبردی خود را از درگیریهای منطقهای به سمت مقابله با قدرتهای بزرگ – بهویژه چین – تغییر دهد. برای انجام مؤثر این کار، باید یک نظم جدید در خاورمیانه بر پایهٔ «توازن قدرت» شکل بگیرد، نه «هژمونی».
هر تلاشی برای اعطای سلطه منطقهای به هر قدرت در منطقه اعم از اسرائیل، عربستان، ترکیه، مصر یا ایران، فقط بیثباتی چند دهه اخیر را تداوم میبخشد. راهبرد خاورمیانهای کاخ سفید باید بر «بالانس قدرت در منطقه» استوار باشد، نه مهار یک جانبه. استاندارد دوگانه واشنگتن – تحمل و حتی حمایت از زرادخانه هستهای اسرائیل در حالی که حقوق ایران در چارچوب NPT را انکار میکند- در عمل به برتری راهبردی اسرائیل در منطقه کمک میکند.
یک چهارم از ۴۰۰ جنگ آمریکا، در خاورمیانه و آفریقا بودهاند. همچنین، در آمریکا اجماع فزایندهای شکل گرفته که مداخلات نظامی ایالات متحده در خاورمیانه با شکست مواجه شدهاند — این مداخلات تریلیونها دلار هزینه، دهها هزار کشته، میلیونها آواره و گسترش تروریسم و بیثباتی را بهدنبال داشتهاند.
از زمان جنگهای آمریکا در افغانستان و عراق، هر رئیسجمهور آمریکایی تلاش کرده تا از شروع جنگی جدید در منطقه جلوگیری کند. اوباما از دخالت در لیبی پشیمان شد و آن را بزرگترین اشتباه خود دانست. جنگ اخیر آمریکا در یمن نیز هفت میلیارد دلار هزینه داشت و در نهایت شکست خورد. پس از یک ماه بمباران، ترامپ اعلام کرد عملیات تهاجمی متوقف میشود چون یمنیها وعده دادند که کشتیهای آمریکایی را هدف قرار ندهند. رویارویی نظامی با ایران بسیار پرهزینهتر و بیثباتکنندهتر از عراق، افغانستان یا یمن خواهد بود. حقوق غنیسازی ممکن است بحثبرانگیز باشد — اما جنگ فاجعهبار است.
۲- منطق توازن هستهای
کنت والتز، پدر مکتب نئورئالیسم در روابط بینالملل، در مقالهای در سال ۲۰۱۲ در مجله «فارن افرز» استدلال کرد که ایرانِ مجهز به سلاح هستهای میتواند موجب ثبات راهبردی در خاورمیانه شود، از طریق مهار انحصار هستهای اسرائیل. از دید او، بازدارندگی متقابل خطر جنگ را کاهش میدهد.
در حالی که من با اشاعه سلاحهای هستهای مخالفم، اما معتقدم که انحصار هستهای اسرائیل نه راهحل است و نه پایدار. دیر یا زود دیگر قدرتهای منطقه نیز بهدنبال ظرفیتهای هستهای خواهند رفت. تنها راهحل پایدار، اجرای قطعنامههای موجود سازمان ملل برای ایجاد منطقهای عاری از سلاح هستهای در خاورمیانه است.
برنامه غنیسازی ایران و – تلاش عربستان برای توسعه آن – فرصتی منحصربهفرد برای ایالات متحده ایجاد میکند: حمایت از ایجاد کنسرسیومی منطقهای برای انرژی هستهای در خلیج فارس و حتی کل خاورمیانه تحت نظارت بینالمللی. این اقدام خطر توسعه سلاحهای هستهای را از میان برمیدارد، در حالی که حقوق کشورهای منطقه در قالب معاهده ان پی تی را نیز حفظ میکند. البته، چنین موفقیتی تنها در صورتی پایدار خواهد بود که اسرائیل، مانند همه کشورهای دیگر منطقه، به این معاهده بپیوندد و از سلاحهای هستهای خود دست بردارد.
۳- حمایت از معاهده ان پی تی و نظم جهانی تحت رهبری آمریکا
نظم جهانی پس از جنگ جهانی دوم، که حول رهبری ایالات متحده شکل گرفت، بر دو هدف اصلی معاهده ان پی تی بنا شده: خلع سلاح هستهای و عدم اشاعه. آینده هستهای خاورمیانه تنها میتواند تحت چارچوب معاهده ان پی تی اداره شود – نه هیچ چیز دیگر.
استاندارد دوگانه طولانیمدت ایالات متحده – تحمل زرادخانه هستهای اسرائیل و در عین حال انکار حق ایران برای غنیسازی صلح آمیز- هنجارهای جهانی را تضعیف کرده و باعث بیثباتی منطقه شده است.
محمد المنصور، مورخ برجسته مراکشی میگوید: «چیزی که بیش از همه اعراب را خشمگین میکند، درک آنها از سیاست دوگانه آمریکاست که یک رویکرد برای اسرائیل دارد و رویکردی دیگر برای کشورهای عربی» . لذا استانداردهای دوگانه و تناقض با قوانین بینالمللی در نهایت اعتبار و منافع راهبردی بلندمدت ایالات متحده را به خطر میاندازد.
۴- منافع اقتصادی
رئیسجمهور ترامپ اخیراً بهخاطر تضمین قراردادهایی به ارزش تریلیونها دلار با عربستان، امارات و قطر، به خود بالید. او گفت: «ما در چهار روز گذشته ۵.۱ تریلیون دلار از خاورمیانه درآمد داشتیم.» اما چنین توافقاتی نیاز به ثبات بلندمدت منطقه دارند. جنگ با ایران همه پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه را در تیررس موشکها و پهپادهای ایرانی قرار خواهد داد. هزینه از دست رفتن قراردادها و تشدید نظامی، هر دستاورد اقتصادی را خنثی میکند و بار سنگینی را برای مالیاتدهندگان آمریکایی برای دههها بههمراه خواهد داشت.
۵- شکستن قالب اسرائیلمحور
پنهان نیست که مواضع کنونی آمریکا در مذاکرات هستهای در مورد نفی حق غنی سازی اورانیوم توسط ایران، بهشدت تحت تأثیر منافع و سیاستهای اسرائیل است – نه منافع آمریکا. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، سالها برای جنگ آمریکا علیه ایران لابی کرده و اکنون خواهان برچیده شدن کامل برنامه هستهای ایران است، در حالی که میداند این خواسته برای تهران غیرقابل مذاکره است. حتی گزارشهایی وجود دارد که اسرائیل قصد دارد همزمان با مذاکرات ترامپ، به تأسیسات هستهای ایران حمله کند.
سیاست خاورمیانهای آمریکا سالها با ترجیحات اسرائیل همسو بوده، اما این حمایت بیقید و شرط نتیجه معکوس داده است. امروز بیش از دوسوم مردم آمریکا – ۶۹٪ -خواهان توافقی مسالمتآمیز با ایران هستند که در آن نه اسرائیل و نه ایران سلاح هستهای نداشته باشند. بیش از ۶۰٪آمریکاییها معتقدند که اسرائیل نقش منفی در حل چالشهای کلیدی خاورمیانه دارد. دیوان بینالمللی دادگستری، اسرائیل را به نسلکشی محتمل متهم کرده است. اعتراضات گسترده در غرب نیز نشاندهنده نارضایتی فزاینده است. اسرائیل اکنون یکی از منزویترین کشورها در جهان است. مهمتر اینکه، سکوت غرب در برابر اقدامات اسرائیل، ارزشهایی چون حقوق بشر، حقوق زنان و قانون بینالمللی که آمریکا زمانی پیشتاز آنها بود را بیاعتبار کرده است.
ایالات متحده نمیتواند اشتباهات گذشته را تکرار کند. بهجای مخالفت با حقوق مشروع غنیسازی ایران، واشنگتن باید از آن بهعنوان یک فرصت، بهرهبرداری کند. این مسئله به معنی تسلیم شدن آمریکا نیست، بلکه درباره واقعگرایی، قانون و منافع بلندمدت آمریکاست. تنها راه پایدار، رویکردی متوازن و مبتنی بر قانون است که ریشه در معاهده ان پی تی و دیپلماسی منطقهای دارد. افزون بر این، از طریق توافقی عادلانه و آبرومندانه برای هر دو طرف، واشنگتن میتواند مسیر عادیسازی روابط دیپلماتیک با ایران را بر پایه احترام متقابل و عدم مداخله، آنگونه که در منشور سازمان ملل آمده، هموار کند.
Responsible Statecraft, By Seyed Hossein Mousavian, May 29, 2025
Five Reasons why Iran’s civilian uranium enrichment is not a threat to US national interests— it could be an opportunity.
A plan for a regional nuclear consortium under international auspices has merit.
Bulletin of Atomic Scientists, By Seyed Hossein Mousavian, May 13, 2025
Now, the second Trump administration is once again questioning Iran’s legal and legitimate right to enrichment of uranium for civilian purposes. In the last few days, Witkoff said that Iran should abandon enrichment, and Araghchi responded that this is Iran’s red line…..A deal that focuses solely on Iran’s nuclear program would fail to address the broader—and equally pressing—issues of nuclear proliferation in the region. Therefore, a new regional nuclear doctrine is inevitable.
A two-step roadmap could lead to the historic and monumental achievement of denuclearizing the Middle East……
Step 1: Establishment of a Persian Gulf nuclear consortium………….
Step 2: Toward a nuclear-weapon-free zone………….
https://thebulletin.org/2025/05/beyond-iran-a-new-nuclear-doctrine-for-the-persian-gulf/
Middle East Eye, 8 May 2025
1- A realistic nuclear deal between the US and Iran requires:
A- correcting 4 mistakes…..
B-Agreement on 5 key points……
2- A grand bargain requires agreement on 5 principles…..
By Seyed Hossein Mousavian
April 18, 2025
U.S. Middle East envoy Steve Witkoff has emphasized that any agreement must be “Trump’s deal”—distinguishing it from the 2015 nuclear agreement reached under then-U.S. President Obama….I believe the Trump team can succeed in diplomacy with Iran—if it adopts five foundational principles.