Media Coverage

مصاحبه مهدی حسن با موسویان

سی ام جوئن 2025

مهدی حسن صاحب کمپانی مطبوعاتی زیتیو، ژورنالیست و نویسنده و مجری برنامه های سیاسی تلویزیونی مشهور بین الملل

او در این مصاحبه مهمترین موضوعات چالشی را مطرح کرد. ازجمله اینکه : برنده این جنگ کدامیک از دو کشور بود، اسرائیل یا ایران؟ وضعیت برنامه هسته ای ایران بعد از حملات آمریکا و اسرائیل چیست؟ آیا احتمال جنگ جدید بین آمریکا و اسرائیل با ایران وجود دارد؟ چرا ایران با شعارهای مرگ برآمریکا و مرگ بر اسرائیل و نابودی اسرائیل، بهانه بدست اسرائیل و آمریکا میدهد تا حمله به ایران را توجیه کنند؟ آیا در این شرایط امکان توافق ایران وآمریکا جود دارد؟ آیا ایران حاضر است دست از تهدید موجودیت اسرائیل بردارد؟ چرا ایران 400 کیلوگرم اورانیوم غنی شده 60% ذخیره کرده که صرفا کاربرد نظامی دارد؟ آیا با وجود کشته شدن دهها دانشمند هسته ای، ایران قادر به حفظ برنامه هسته ای خود میباشد؟ احتمال ترور مقام رهبری و عواقب آن چیست؟ رابطه حکومت با مردم بعد از این جنگ چگونه خواهد بود؟ آیا ایران از معاهده ان پی تی خارج خواهد شد؟ آیا ایران با گروسی مدیرکل آژانس همکاری خواهد کرد؟ آیا ایران فرمول دو دولت فلسطینی و اسرائیلی را خواهد پذیرفت؟ آیا ایران به حمایت از گروههای نیابتی در منطقه ادامه خواهد داد؟

متن مصاحبه

مهدی حسن: وضعیت فعلی برنامه هسته ای ایران چیست؟ ترامپ میگوید توانسته با حمله نظامی اخیر، تاسیسات هسته ای ایران را نابود کند. سازمانهای اطلاعاتی آمریکا میگویند که بطور کامل نابود نشده. واقعیت چیست؟

موسویان: اگر هدف آمریکا ضربه به تاسیسات هسته ای ایران بود آنها توانسته اند خسارات سنگین و گسترده ای را به تاسیسات هسته ای ایران وارد کنند. اما اگر هدف نابودی توان هسته ای ایران بوده باشد، آنها شکست خورده اند چون ایران به دانش فنی هسته ای دست یافته و دانش علمی و فنی با بمباران از بین نمیرود. آنها میتوانند تاسیسات و ساختمانها و حتی سانتریفیوژها را از بین ببرند، اما آنها قابل بازسازی هستند

مهدی حسن: اسرائیلی ها میگویند که دانشمندان هسته ای زیادی را کشته اند و از این طریق قادر به حذف برنامه هسته ای ایران هستند

موسویان: ترور دانشمندان هسته ای ایران از سال 2010 توسط اسرائیل آغاز شد. در آن مقطع ایران نسل 1 سانتریفیوژ بنام آی. آر-1 داشت. در طول این 15 سال اسرائیلی ها 40-50 تن از دانشمندان هسته ای ایران را ترور کرده اند اما توان هسته ای ایران گسترش یافته است و اکنون ایران نسل های 2 و 4 و 6 و8 و9 سانتیریفیوژها را دارد که بسیار پیشرفته تر هستند. لذا میتوان نتیجه گرفت که هرچه اسرائیل بیشتر دانشمند هسته ای ایران را ترور کرده، برنامه هسته ای ایران بیشتر پیشرفت کرده است. چون با ترور دانشمندان هسته ای، نمیتوان علم و دانش هسته ای را ترور کرد و ایرانیها مصمم تر میشوند

مهدی حسن: ایران 400 کیوگرم اورانیوم غنی شده 60% دارد که اکثر متخصصین میگویند که اورانیوم غنی شده 60% عمدتا مصرف نظامی دارد و لذا ایران دنبال ساخت بمب اتم است. این استدلال را نمیشود رد کرد

موسویان:   فرض کنید این بحث درست است که اورانیوم غنی شده 60% کاربرد نظامی دارد. اما برگردیم به اصل نیت ایران. در سال 2015، برجام بین ایران و قدرتهای جهانی توافق شد. ایران در قالب این توافق، هزاران تن ذخیره اورانیوم غنی شده را یا صادر کرد ویا تبدیل کرد. ایران هیچ ذخیره اورانیوم غنی شده 60% و 20% نداشت. ایران بالاترین سطح همکاری با آژانس را انجام داد و همه ابهامات فنی آژانس برطرف شد. آژانس صلح آمیز بودن برنامه هسته ای ایران را تایید کرد. ایران همچنین محدودیتهای زیادی در برنامه هسته ای خود را پذیرفت و انجام داد

 اما ترامپ در سال 2018 در مقطعی از برجام خارج شد که ایران به تعهداتش بطور کامل پایبند بود. بدتر اینکه در شرایطی که ایران گسترده ترین سطح بازرسی ها و محدودیتها را پذیرفته و به آن عمل میکرد، ترامپ گسترده ترین تحریمها علیه ایران را اعمال کرد. لذا ایران در واکنش به اقدام ترامپ، سطح وظرفیت غنی سازی خود را افزایش داد تا به آمریکاییها بفهماند که تحت فشار، تسلیم نمیشود. اعتقاد من این است که ایران در آن مقطع با افزایش سطح غنی سازی، قصد داشت آمریکا را به پای میز مذاکره بکشاند. دلیل من هم این است که وقتی استیو ویتکاف نماینده ترامپ با آقای عراقچی وزیر خارجه ایران مذاکره کرد، طرف ایرانی به او گفت که ایران حاضر است ذخائر اورانیوم 60% موجود خود را یا صادر کند و یا تبدیل کند. لذا نیت ایران مذاکره و توافق بود و نه بمب اتم

مهدی حسن: بحث خوبی است منتهی افزایش غنی سازی به سطح 60% و قطعنامه آژانس در مورد تخلف ایران از ان پی تی، بهانه بدست اسرائیل داد که به ایران حمله کند. لذا غنی سازی 60% نتیجه معکوس داد. آیا قبول دارید؟

موسویان: نتانیاهو از 30 سال پیش دروغپردازی در مورد برنامه هسته ای ایران را آغاز کرد. یادتان هست در سال 1996 او در کنگره آمریکا سخنرانی کرد و گفت که برنامه هسته ای ایران تهدید موجودیتی اسرائیل است و ایران در آستانه بمب هسته ای است. در آن مقطع ایران اساسا غنی سازی نداشت و حتی یک سانتریفیوژ هم نداشت. لذا او از سی سال پیش دنبال حمله نظامی به ایران بود. ویتکوف و عراقچی در همان دو سه دور اول در چهار مورد: همکاریهای ایران با آژانس، صدور یا تبدیل اورانیوم 60%، کاهش غنی سازی به زیر 5% ومکانیزم راستی آزمایی برنامه هسته ای ایران توسط آژانس توافق کردند. منتهی به محض توافق در مورد کلیات، نتانیاهو مخالفت کرد و باعث شد ترامپ موضع خود را تغییر داد و با اصل غنی سازی در ایران مخالفت کرد و بعد هم اسرائیل به ایران حمله نظامی کرد

مهدی حسن: شما در موقع حمله اسرائیل به ایران کجا بودید؟ آیا شوکه نشدید؟

موسویان: من در پرواز به سمت چین بودم که حمله انجام شد. وقتی رسیدم میزبان خبر حمله را اطلاع داد که شوکه شدم

مهدی حسن: آیا شما توقع حمله آمریکا به ایران را داشتید؟

موسویان: خیر. چون ترامپ شانس بسیار خوبی برای توافق داشت. او اکثریت کنگره را در اختیار دارد. او میخواهد تاریخ ساز شود. رئیس جمهور ایران اعلام کرد که دربهای ایران برای سرمایه گذاری آمریکا باز است. مذاکره کننده گان هسته ای دو کشور به توافقات کلی دست یافته بودند. ایران حداکثر راستی آزمایی و شفافیت در برنامه هسته ای را پذیرفته بود، ایران با تبدیل یا صدور اورانیوم غنی شده سطح بالا توافق کرده بود، بیش از 100 گزارش و قطعنامه آژانس بین المللی انرژی اتمی از سال 2003 تا کنون تصریح کرده بود که هیچ نشانه ای از انحراف برنامه هسته ای ایران بسمت ساخت سلاح نیست، آخرین گزارش دو ماه پیش آژانس هم همین را تایید کرده بود، ارزیابی تمام سازمانهای اطلاعاتی آمریکا از سال 2007 تا کنون هم تایید کرده که ایران تصمیمی برای ساخت بمب اتم ندارد. لذا من دلیلی نمیدیدم که ترامپ وارد فاز حمله نظامی به ایران بشود. از اسرائیل بعید نبود اما اسرائیل بدون آمریکا قادر به حمله نبود

مهدی حسن: آیا حمله نظامی آمریکا واسرائیل به ایران موجب تغییر استراتژی هسته ای ایران بسمت ساخت بمب میشود؟

موسویان: من معتقدم ترامپ هنوز شانس دارد. اگر ترامپ یک توافق بالانس بر اساس مقررات بین الملل و پذیرش حقوق قانونی ایران طبق معاهده ان پی تی  شامل غنی سازی صلح آمیز را بپذیرد، ایران بدنبال بمب اتم نخواهد رفت. کشورهایی مثل آلمان و برزیل و رژانتین و ژاپن هم غنی سازی صلح آمیز دارند. لذا ترامپ نباید بدنبال تبعیض علیه ایران در بهره مندی از حقوق معاهده ان پی تی در مقایسه با سایر اعضاء این معاهده باشد

 اما اگر آمریکا سیاستهای خصمانه گذشته را ادامه دهد، در واقع این درس را به ایران خواهد داد که شما باید بروید بمب هسته ای بسازید تا مورد حمله قرار نگیرید. درس آمریکاییها به ایران این خواهد بود که ببینید، هر کشوری که بمب اتم ساخت، از حمله نظامی مصون ماند. آمریکا به کشورهایی مثل کره شمالی و هند و پاکستان نمیتواند حمله کند چون بمب اتم دارند. واقعیت این است که بعد از حمله نظامی اخیر، ایرانیها میپرسند که خاصیت این معاهده ان پی تی چیست؟ هر چه ایران بیشتر با آژانس همکاری کرده بیشتر مورد تحریم قرار گرفته و حالا هم که مورد حمله نظامی قرار گرفته است

مهدی حسن: شما چه میزان نگران تشدید بحران هستید بویژه اینکه اگر رهبر مذهبی ایران را بکشند؟

موسویان: اگر آمریکا خواهان مذاکره واقعی باشد که نباید دنبال تروررهبر ایران باشد و یا به اسرائیلی ها اجازه چنین کاری را بدهد. اگر آمریکا بخواهد به سیاستهای خصمانه تحریم و قتل و ترور و جنگ علیه ایران ادامه دهد، همه باید نگران تشدید تنش و کشیده شدن آن به سطح کل منطقه و فراتر از آن باشند

مهدی حسن: حتی کسانیکه در جهان غرب با سیاستهای ترامپ علیه ایران مخالف هستند، از شعارهای “مرگ بر آمریکا” و “مرک براسرائیل” توسط مقامات و مردم ایران ناراحتند چون این شعار ها ابزار لازم را بدست تندروهای آمریکا و اسرائیل میدهد تا هراقدامی علیه ایران را توجیه کنند. حتی در زمانیکه ایران و آمریکا در حال مذاکره هستند، در ایران شعارهای مرگ بر آمریکا داده میشود. شما بعنوان یک فرد معتدل که در غرب هم زندگی میکنید، آیا قبول ندارید که این شعارها مخرب و به ضرر ایران است؟

موسویان: من شخصا هیچگاه با شعار های مرگ بر این کشوریا آن کشور و سوزاندن پرچم کشورها موافق نبوده و نیستم. در عین حال باید پذیرفت که آمریکایی هم همین نوع شعارها را علیه ایران داده و میدهد. دولتهای آمریکا هم ایران را یک “کشور یاغی” یا یک “کشور حامی تروریسم” خوانده و همین چند روز پیش هم ترامپ ایران را “خطرناکترین کشورجهان” خواند و خواستار “تسلیم محض” شد. دو طرف باید از این نوع شعارها پرهیز کنند

مهدی حسن: اجازه دهید که سئوالات حضار در جلسه را قرائت کنم

 یکی از حضار سئوال کرده که ایا ایران موشک کافی برای مجازات اسرائیل دارد؟ خود من هم معتقدم که این جنگ نشان داد که هم اسرائیل و هم ایران هر دو ببر کاغذی هستند. اسرائیل با وجود همه حمایتهای آمریکا، مورد حملات سهمگین موشکی ایران قرار گرفت و نتوانست آن ها را دفع کند. ایران که همیشه مدعی بود حمله آمریکا به ایران با حمله با سایر کشورها فرق میکند و متحدین منطقه ای ایران وارد عمل خواهند شد و کسی جرات حمله به ایران را ندارد. اما اسرائیل و آمریکا به ایران حمله کردند واسرائیل هم در فضای هوایی ایران براحتی مانور میداد و ایران هم دفاع هوایی برای مقابله با حملات هوایی اسرائیل نداشت. متحدین منطقه ای ایران هم هیچ کاری نکردند. حالا وضعیت ایران و توان نظامی ایران بعد از این حملات در چه شرایطی است؟

موسویان: چند نکته مهم وجود دارد

اول اینکه هدف اصلی حمله نظامی به ایران تنها نابودی برنامه هسته ای نبود بلکه، علاوه برآن، نابودی توان موشکی، تغییر رژیم و تبدیل ایران به یک کشور شکست خورده مثل لیبی و سوریه بود

دوم: این حمله از ماهها و شاید سالها قبل طراحی و برنامه ریزی شده بود

سوم: این حمله اسرائیل نبود بلکه حمله ای بود که با کشورهای عضو ناتو هماهنگ شده بود و اسرائیل با چراغ سبز آمریکا و ناتو وارد عمل شد و مجری عملیات بود

چهارم: بیش از 30 کشور عضو ناتو در حمله اخیر از اسرائیل حمایت کردند اما ایران در دفاع از خود تنها بود

پنجم: تصور طراحان حمله این بود که چون مردم از حکومت ناراضی هستند، آنها از فرصت حمله نظامی استفاده کرده و قیام خواهند کرد و حکومت را ساقط خواهند کرد

اسرائیل در چهار روز اول جنگ دست بالا را داشت اما از روز پنجم، ایران دست بالا را داشت تا جایی که نتانیاهو متوجه شد قادر به ادامه جنگ نیست و لذا از ترامپ کمک خواست که جنگ را متوقف کند

اما نتیجه جنگ این شد که اسرائیل و ناتو دراهداف خود برای نابودی کامل توان موشکی و هسته ای ایران و ساقط کردن حکومت و سوریه ای کردن ایران،  نه تنها شکست خوردند بلکه نتانیاهو از ترامپ کمک خواست که وارد جنگ شود و آتس بس برقرار کند. مردم ایران هم در دفاع از کشورشان متحد شدند

مهدی حسن: یکی از حضار جلسه نوشته که اسرائیل سالها مرگ براعراب گفته و هیچکس هم معترض اسرائیل نشده است. یکی دیگر از حضار جلسه پرسیده که موج دستگیریها در ایران آغاز شده است. آیا صحت دارد؟. البته شکی نیست که در این حمله نفوذ عجیب اسرائیل در سیستم حکومتی ایران محرز شد چون بالاترین ردهای نظامی و امنیتی ایران کشته شدند. لذا شکی در این مورد نیست

موسویان: شکی در این نیست که حوادث اخیر حاکی از عمق و سطح نفوذ گسترده سرویستهای اطلاعاتی خارجی در ایران است. این وضعیت بینهایت شوک آور بود. اما باید متوجه بود که این میزان از عمق و نفوذ، حاصل کارسیستم اطلاعاتی و امنیتی اسرائیل نبوده و نیست. بلکه بیش از 20 سال سرویسهای اطلاعاتی کشور ناتو و اسرائیل با سایر کشورهای متحدشان همکاری مشترک در جمع آوری این حجم گسترده از اطلاعات داشته اند و در این عملیات اخیر در اختیار اسرائیل قرار گرفت

طراحی بسیار کلانی صورت گرفته بود. طرح کلان این بود که با ترور گسترده مقامات سطح بالا و بمبارانهای گسترده مراکز هسته ای و نظامی، حکومت ایران را در همان 24 ساعت اول ساقط کنند.  ایرانیها خودشان هم شوکه شدند. لذا طبیعی است که بعد از آتش بس، دستگیریهای گسترده برای کشف و نابودی شبکه گسترده نفوذ صورت گیرد. در این میان ممکن است برخی افراد بیگناه هم دستگیر شوند اما در چنین وضعیت جنگی و بحرانی کشور، اجتناب ناپذیر است

مهدی حسن: مجله اکونومیست نوشته که بخاطر این حمله و غیبت رهبری در طول عملیات، سپاه برکشور مسلط شده و فرمانده هان جوانی روی کار آمده اند که رادیکالتر از قبلی ها هستند و لذا نتیجه این جنگ رادیکالیزه شدن ایران و قدرت بیشتر سپاه شده است. آیا شما این تحلیل را قبول دارید؟

موسویان: مهم این نیست که من شخصا چه چیزی را قبول دارم یا ندارم. من شخصا سالهاست که نوشتم و گفتم که جنگ پنهان اسرائیل و ایران باید متوقف شود. سالهاست در مورد ضرورت بهبود روابط آمریکا و ایران نوشته و حرف زده ام. نظرات من را که حکومت ایران قبول ندارد

 اما مهم واقعیت های فعلی است. برای اولین بار آمریکا و اسرائیل بعنوان دو کشور اتمی جهان به تاسیسات هسته ای ایران بعنوان یک کشور غیر اتمی حمله کردند و موجب نقض فاحش منشور سازمان ملل وآژانس بین المللی انرژی اتمی شدند. شورای امنیت سازمان ملل حتی یک بیانیه ساده در مورد محکومیت تجاوز نظامی به خاک ایران را نداد. آژانس مسئول حفاظت از تاسیسات هسته ای کشورهای عضو در مقابل حمله نظامی است. ایران عضو آژانس و معاهده ان پی تی و تاسیسات هسته ای ایران تحت نظارت آژانس است. اما آژانس هیچ کاری نکرد. لذا مردم ایران میبینند که به کشورشان حمله نظامی شده و جامعه جهانی قادر به هیچ اقدامی در حمایت از آنها نیست. لذا طبیعی است که از سازمانهای نظامی خود اعم از سپاه و ارتش برای مقابله با تجاوز و حفظ تمامیت ارضی کشورشان حمایت کنند. منتهی وضعیت آینده،  به سیاستهای آمریکا بستگی دارد. اگر آمریکا دست از سیاستهای خصمانه خود بردارد، شرایط داخلی سیاسی ایران هم متفاوت خواهد بود

مهدی حسن: یکی از حضارپرسیده که شعار “نابودی اسرائیل” توسط ایران چه مبنایی دارد؟ تندروهای آمریکا و دولت نتانیاهو از این شعار بعنوان دلیل فشارها علیه ایران و حملات اخیر به ایران استفاده کرده اند. آیا این شعار قابل توجیه است؟

موسویان: ابتدا باید مشکلات روابط آمریکا و ایران حل شود. چون اسرائیل بدون چراغ سبز آمریکا، نمیتوانست به ایران حمله کند و در آینده هم نخواهد توانست. لذا اگر آمریکا یک مذاکره جدی و صادقانه با ایران داشته باشد، میتوان در موضوع هسته ای به توافق رسید. بعد از حل موضوع هسته ای و عبور از بحران جاری، دو طرف در سایر موضوعات میتوانند صحبت کنند. از جمله اینکه با وساطت آمریکا، اسرائیل و ایران تهدیدات موجودیتی متقابل را متوقف کنند

مهدی حسن: سئوالی دیگرشده که آتش بس در خواست اسرائیل بود یا ایران؟

موسویان: ترامپ با امیر قطر تماس گرفت و خواست که برای توقف جنگ، با ایران صحبت کند که این کار انجام شد. اکنون در رسانه ها فاش شده و خود ترامپ هم در مصاحبه ای گفت که او به درخواست نتانیاهو، آتش بس را دنبال کرد. دلیل هم روشن است. برنامه اولیه این بود که ظرف دو سه روز کار سقوط ایران را تمام کنند. منتهی بعد از پاسخهای کوبنده موشکی ایران و حجم گسترده تخریبها در شهرهای مختلف اسرائیل، نتانیاهو قادر به ادامه جنگ فرسایشی نبود و لذا متوسل به ترامپ شد تا به کمک او بیاید و آتش بس را محقق سازد

مهدی حسن: سئوال کرده اند که آیا با تحولات اخیرایران حمایت از گروههای نیابتی برای مداخله در کشورهای دیگر بویژه کشورهای عرب اهل سنت متوقف خواهد کرد؟

موسویان: شما بعنوان نمونه به مورد حزب الله توجه کنید. حزب الله در موضوعات لبنان با هماهنگی دولت لبنان ودر چهارچوب منافع ملی لبنان تصمیم میگیرد و ایران هم دخالت نمیکند. همین توافق اخیر در مورد آتش بس بین لبنان و اسرائیل را حزب الله پذیرفت چون نظر دولت لبنان بر این بود. در عین حال با توجه به بهبود روابط بین ایران و عربستان وسایر کشورهای عربی منطقه، اختلافات در مورد گروههای منطقه ای متحد ایران نیز کاهش یافته وبا استمرار بهبود روند روابط، این موضوع هم قابل حل خواهد بود

مهدی حسن: سئوال بعدی حضار این است که درصورت بهبود روابط آمریکا و ایران، آیا ایران دست از حمایت از فلسطین و حماس برخواهد داشت؟ بهرحال آقای موسویان! شما در آمریکا زندگی میکنید و میبیند که مرتب گفته میشود که ایران از گروه تروریستی حماس حمایت میکند. بالاخره تکلیف رابطه ایران و حماس چه خواهد شد؟

موسویان: ایران از حقوق مردم فلسطین حمایت خواهد کرد. ایران مانع حل موضوع فلسطین نیست بلکه اسرائیل و دولت نتانیاهو است. سازمان ملل حدود 400 قطعنامه در موضوع فلسطین در طول 80 سال گذشته داشته است از جمله قطعنامه های مربوط به ایجاد دو دولت مستقل فلسطینی و اسرائیلی. منتهی تمام این قطعنامه ها توسط دولت اسرائیل زیر پا گذاشته شده است. اگر اسرائیل این قطعنامه ها را اجراء میکرد، امروز بحران غزه وجود نداشت. منبع اصلی بحران فلسطین این است که اسرائیل در 80 سال گذشته حاضر به پذیرش یک دولت مستقل فلسطینی نبوده است

مهدی حسن: اما موضع دولت ایران هم مخالفت با دو دولت فلسطینی و اسرائیلی است. ایران هم با تشکیل یک دولت مستقل اسرائیلی در کنار دولت مستقل فلسطینی مخالفت کرده است.

موسویان: بله ایران با موضوع دو دولت مستقل فلسطینی و اسرائیلی مخالفت کرده است اما رسما هم اعلام کرده که فلسطینی ها با هر فرمولی موافقت کنند، ایران مزاحمتی ایجاد نمیکند. ایران بارها حتی در سطح مقام رهبری رسما اعلام کرده که هر تصمیمی که فلسطینی ها بگیرند، مورد احترام ایران خواهد بود

مهدی حسن: یکی از حضار گفته که آمریکا این بمب های سنگین سنگرشکن را مخصوص ایران و برای نابودی فردو ساخت و اکنون فردو را هم با همین بمب ها تخریب کرد. اما اگر ایران ادامه دهد باز هم آمریکا ادامه خواهد داد. آیا شما هم قبول داردید؟

موسویان: من واقعا نمیدانم. منتهی معتقدم اگر آمریکا به سیاستهای خصمانه اش ادامه دهد بویژه سیاستهای دولت ترامپ که در دور اول ریاست جمهوریش با فشار حداکثری آغاز شد و در دور دوم ریاست جمهوریش هم حمله نظامی به ایران انجام شد. اگر آمریکا به این سیاستهای جنگ افروزانه ادامه دهد،  عواقب جنگ بعدی فراتر از این حرفها خواهد بود. ایرانیها در این جنگ صبوری بخرج دادند و قبل از حمله اخیر به پایگاه نظامی آمریکا در قطر، موضوع را به اطلاع قطر و آمریکا رساندند تا آمریکا پرسنل خود را خارج کند. ایرانیها قصد نداشتند که آمریکایی کشته شود. اما اگر مجددا آمریکا به ایران حمله کند، آیا فکر میکنید که ایران هم در پاسخ بعدی،به آمریکا اطلاع خواهد داد؟ من که فکر نمیکنم

مهدی حسن: سئوال دیگر این است که وقتی اسرائیل به ایران حمله کرد، عربستان اسرائیل را محکوم کرد. وقتی ایران پایگاه نظامی آمریکا در قطر را مورد حمله قرار داد، عربستان از قطر حمایت کرد و حمله ایران را محکوم کرد. رابطه فعلی ایران و عربستان چگونه است؟

موسویان: رابطه فعلی ایران و عربستان نسبتا خوب است. دو کشور مرتب در مورد موضوعات منطقه ای در تماس و مشورت هستند. اما اکنون یک نگرانی در کل جهان اسلام بوجود آمده است. شما خاطردارید که ژنرال آمریکایی، آقای کلارک فرمانده پیشین ناتو گفت که آمریکا از سال 2000 برنامه حمله نظامی به 7 کشور شامل سوریه و عراق و لیبی و سودان و ایران را در دست داشته است. در طول این سالها و بعد از اعتراف ژنرال کلارک، حملات آمریکا به هفت کشور انجام شد که حمله اخیر به ایران نیز شاهد بودیم. لذا یک نگرانی بزرگ در بین کشورهای مسلمان منطقه و جهان اسلام است که طرح کلان آمریکا و اسرائیل، تحقق پروژه “اسرائیل بزرگ” برای سلطه اسرائیل برکل خاورمیانه است. لذا در صورت شکست ایران، اسرائیل و آمریکا به سراغ سایر کشورها همچون مصر و ترکیه خواهند رفت. لذا کشورهای منطقه و جهان اسلام نمیخواهند که ایران شکست بخورد چون بعدا نوبت خودشان خواهد شد

مهدی حسن: یکی از حضار پرسیده که ایا ایران حاضراست دست از “شعارنابودی اسرائیل” بردارد؟ البته ما میدانیم که موضع شخص شما مخالفت با تهدید موجودیت کشورها مخالف بوده اما دولت ایران چطور؟

موسویان: تهدید موجودیتی از سوی دوکشور بطور متقابل صورت گرفته است. اسرائیل هم مستمرا ایران را تهدید کرده است. در عمل تهدیدات اسرائیل علیه موجودیت ایران بیش از تهدیدات ایران علیه موجودیت اسرائیل بوده است. این جنگ اخیر جنگ اسرائیل علیه ایران بود. اسرائیل به ایران حمله نظامی کرد و نه ایران. ایران بمب هسته ای ندارد. اسرائیل  حداقل حدود 100 بمب اتم دارد. اسرائیل عضویت معاهده ان پی تی را نپذیرفته و اجازه دسترسی به آژانس نمیدهد. ایران هم عضو ان پی تی است و هم به آژانس دسترسی داد. اسرائیل صدها قطعنامه سازمان ملل را زیر پا گذاشته است. بهمین دلیل ایرانیها اسرائیل را تهدید میدانند. اگر توافق کلانی بین آمریکا و ایران باشد، یک بند آن هم میتواند این باشد که اسرائیل و ایران مشترکا به منشور سازمان ملل پایبند باشند و از تهدیدات موجودیتی متقابل دست بردارند. یک ابتکار بالاتر و بهتر هم میتواند این باشد که شورای امنیت سازمان ملل بانی معاهده عدم تجاوز بین کلیه کشورهای خاورمیانه باشد که به کلیه تجاوزات و جنگها در خاورمیانه خاتمه داده شود. همچنین قطعنامه های عاریسازی خاورمیانه از سلاحهای هسته ای و کشار جمعی را محقق سازد

مهدی حسن: یکی از حضار با استناد به صحبت اخیر رئیس جمهور ایران درمورد سوء ظن ایران به آژانس، پرسیده که آیا ایران همکاری با آژانس بین المللی انرژی اتمی را ادامه خواهد داد یا از ان پی تی خارج میشود؟

موسویان: گروسی روابط ایران وآژانس را نابود کرد. از همان ابتدای تجاوز اسرائیل به ایران، من توییت کردم که بهتر است گروسی استعفا دهد تا روابط ایران وآژانس احیاء گردد. ایران معتقد است که گروسی شریک جنایت جنگی اسرائیل علیه ایران است. چون گزارش خلافی داد که منجر به قطعنامه آژانس و سوء استفاده اسرائیل برای حمله به ایران شد. اما کمتر کسی میداند که موضوعاتی که گروسی در گزارش خود مطرح کرده بود، موضوعاتی بود که در سال 2015، آژانس رسیدگی کرده بود و همه حل شده بود و پرونده آنها بسته شده بود. اما گروسی مجدد پرونده های بسته شده را باز کرد ضمن اینکه همه آن موضوعات هم مربوط به برنامه هسته ای ایران در 20-3- سال قبل بود و هیچکدام هم موضوعات جدیدی نبود

مهدی حسن: حرف شما صدر صد درست است. سئوال یکی از حضار را بعنوان آخرین  مطرح کنم که سئوال کرده که آیا حمله نظامی اخیر به ایران موجب نقض بیشتر حقوق بشرتوسط حکومت ایران خواهد شد یا حکومت روابط بهتری با مردم برقرار خواهد کرد

موسویان: اگر بخواهیم منصفانه و واقع بینانه قضاوت کنیم، نارضایتی اکثریت مردم ایران عمدتا در مورد مشکلات اقتصادی است. اما اکنون ملت متحد شده تا از حاکمیت برای مقابله با تجاوز کشور خارجی دفاع کند. این یک فرصت طلایی برای حکومت ایران است که رضایت مردم را جلب کند

https://www.javanonline.ir/fa/news/1305583/

Interview with John Kerry and Hossein Mousavian, by Christian Amanpour, 24.2025

AMANPOUR: Let me ask you though, because Iran had to make a decision, obviously, we’ve spoken in depth about how it has been weakened, both with its military capacity at home and with its proxies who are its foreign shock troops abroad. It’s been very, very you know, disadvantaged in that level. But the supreme leader, Khomeini, had to decide, right, exactly what to do so that he didn’t, he hopes, invite an even stronger U.S. response and that the regime survives. Is that a calculation that was going on, do you think, in the establishment as they made this response?

MOUSAVIAN: Christiane, I think always there has been a miscalculation on both parties and also western countries all they — frequently have made and have had miscalculations. We remember the eight years’ war when the U.S., Europe, Soviet Union, all Arab countries, were united to support invasion of Saddam, and provided money, weapon, the most sophisticated weapons for the aggressor. Even that time, Iran did not have missile. And the narrative was 
that oh, Shah is gone and Iranian army is in disorder, this is the best time to attack and disintegrate Iran. And then, despite of the consensus internationally from the Eastern Bloc to Western Bloc, Arab countries, everybody supported with hundreds of millions of dollars, sophisticated weapons and everything. At the end, Iranian resisted 8 years and did not give a millimeter of the land. And Saddam is gone and the Islamic Republic is there. I mean, this is always the wrong narrative hearing —

AMANPOUR: OK. OK. So, let me ask you then to follow up on that. I mean, we’re talking about the 1980s. And at that time the leader, Ayatollah Khomeini, said that, I will have to drink reluctantly from the poison chalice, right, the cup of poison in order to end this war. Is that what

Khamenei is going to have to do? Because Trump has said, you know, surrender or else, or we need to, you know, make peace or else. Is there a calculation beyond this response that the supreme leader has to make?

MOUSAVIAN: When in 1988, Ayatollah Khomeini said about the poison, it was because before this statement, he said he’s going to fight until Saddam is removed. The only decision he made, he decided not to continue the war until Saddam is removed. Otherwise, he could save the
country with his leadership.

But about the current crisis, what is the most important issue on the table? Is it about nuclear or beyond? I personally believe Prime Minister Netanyahu, his objective is not nuclear, is regime change is even this disintegration of Iran.

Whether this is American objective or not, this is the big question, whether President Trump only does not want nuclear bomb and his issue is only nuclear, or he is after regime change. If he is after regime change, then you can thing about a further escalation, regional war, transregional war, and a total disaster.

But if his issue is about Iranian nuclear bomb, they have three major issue on the table.

One is about Iran cooperation with the IAEA to resolve technical ambiguities, technical questions, or possible military dimension issues.

As secretary Kerry said the 2015 nuclear deal contains the highest level of transparency and verification and inspection measures. Therefore, on this issue, they can exactly implement the transparency parameters of the same deal because the deal was already implemented and all IAEA technical ambiguity were removed.

The second big issue is about the Iranian stockpile. First of all, as John Kerry said, Iran was not going to have such a big stockpile. President Trump withdrew from the deal while Iran was in full compliance with the deal, then and in return, Iranians also minimized their commitment within the JCPOA and try to increase the level and capacity of the nuclear program as a bargaining chip.


AMANPOUR: I understand what you’re saying, as a bargaining chip. But clearly, they misjudged, they misread the room, they misread Israel after October 7th. They misread Trump. And they — this bargaining chip clearly backfired against them. So, the real question is, if they want to get back to a table, are they going to, as Kerry suggested, remove — I mean, I’m extrapolating, remove this commitment to the destruction of Israel and actually go to some consortium, which you, I think were involved with, which involves basically threading the enrichment needle, what they need for nuclear program that’s civilian, but of formal Iranian territory. Is that going to be what they might do?

MOUSAVIAN:  I really don’t know what would be the final position of Iranian government because I’m not in the government, but I believe and have written for two years that there is a need for ceasefire between Iran and Israel. Iran and Israel should go back to the U.N. charter and respect the U.N. Charter, not to threaten each other. They should respect the U.N. charter.

The second is about the nuclear deal, about the stockpile. I heard Araghchi actually told Steve Witkoff during the first three random negotiations that if there is a deal, Iran would be ready to export or to dilute the 400- kilogram of stockpile. Therefore, there would be no worry about Iran to make 10 nuclear bombs. And finally, the concern is about whether Iranian enrichment would be about military enrichment or civilian enrichment. If Iran enriches below 5 percent, definitely this is civilian.

And in mid-term and long-term, as I have already written, there could be a regional consortium between Iran, Saudi Arabia, Emirate, Qatar and other countries supervised by International Atomic and Agency, like European Urenco Consortium. This would be multilateral supervised by International Community.

AMANPOUR: And then, last thing then is, because you’re a former nuclear negotiator I, asked the deputy foreign minister, Mr. Ravanchi, before the U.S. entered this war, whether if the regime survives. because you have said, you know, you think the Israeli position is regime change, that they would ghosts in — you know, in secret and actually take a decision to make a bomb because of what’s happened. And he said, no, never. We never have, we never will, et cetera. Do you think they might if this doesn’t get back to a negotiating table? Is that an option like North Korea that’s left on the table?

MOUSAVIAN: It depends to the end state of the current situation. If the U.S. and Israel would stop attacking Iran, Iran will stop. If the U.S. comes back to negotiation table, Iran would come. If the U.S. would respect international rules, laws, regulations, which is NPT, Iran would be ready to make a deal and accept the highest level of transparency, open nuclear program, and then go to consortium. But if the objective is regime change and they are using the nuclear just as an instrument to bring this country to a total collapse, I think Iranians ultimately would go for nuclear bomb.

AMANPOUR: Gosh. All right. Well, we’ve been warned Seyed Hossein Mousavian, thank you very much indeed.

https://www.cnn.com/2025/06/24/Tv/video/amanpour-iran-nuclear-seyed-hossein-mousavian

Full Transcript:
https://transcripts.cnn.com/show/ampr/date/2025-06-23/segment/01

Interview with BBC, News Hour, June 19, 2025

ابتدا گزارشگر بی بی سی از ژنو گفت که امروز وزرای سه کشور اروپایی پیامی از واشینگتن به عباس عراقچی خواهند که فقط یک معامله بیشترروی میز نخواهد بود و آن اینکه ایران باید تاسیسات غنی سازی خود را تعطیل کند. البته یک پیشنهاد دیگری نیز واشینگتن داده بود که یک کنسرسیوم غنی سازی منطقه ای خارج از خاک ایران تشکیل شود که ایران آنرا نیز رد کرده است. بنابراین معامله این است که اگر ایران “غنی سازی صفر” را نپذیرد، “مذاکرات صفر” تنها گزینه خواهد بود و آمریکا وارد جنگ خواهد شد. ایران در گوشه ای قرار گرفته که انتخاب دیگری ندارد

مجری از آقای موسویان پرسید که آیا شانسی برای توافق بین مذاکرات وزرای سه کشور اروپایی وجود دارد؟

موسویان: من خیلی خوشبین نیستم چون جنگ در جریان است. در عین حال اگر هم توافقی بین وزرای سه کشور اروپایی و آقای عراقچی صورت گیرد معلوم نیست که آمریکاییها آن را بپذیرد. چون من تجربه مذاکرات 1382 تا 1384 با اروپاییها را دارم که هرگاه با اروپاییها شانس توافقی بود، آمریکا رد میکرد. امیدوارم که وضعیت فعلی مذاکرات اروپا با ایران مثل کذشته نباشد

مجری: اروپاییها پیام آمریکا را دراین جلسه به ایران ابلاغ خواهند کرد که باید غنی سازی را تعطیل کند. آیا شما احتمال میدهید که ایران بپذیرد؟

موسویان: خیر. ایران نمیپذیرد. شانس توافق هسته ای با ایران وجود دارد چنانچه اروپا وآمریکا بخواهند در چهارچوب مقررات بین الملل و معاهده ان پی تی با ایران توافق کنند. طبق ان پی تی همه کشورها حق غنی سازی اورانیوم صلح آمیز را دارند. اما ایران نمیتواند توافقی را بپذیرد که بعنوان تنها کشور عضو معاهده ان پی تی، از حقوق قانونی و مشروعش محروم شود که این یک تبعیض آشکار و تحقیر ایرانیها خواهد شد

مجری: سئوال اصلی این است که ایران چه نیازی به غنی سازی 60% دارد که صرفا برای ساخت بمب است. اگر ایران حق قانونی خود را میطلبد، میتوانست غنی سازی زیر 5% را نجام دهد که مصرف صلح آمیز دارد

موسویان: این سئوال خوبی است. ما توافق برجام را داشتیم. طبق آن توافق ایران متعهد به غنی سازی زیر 5% شده بود و سه سال تمام هم بطور کامل به تعهدش عمل کرد تا اینکه آمریکا زیرتوافق زد و از آن خارج شد. بدتر اینکه آمریکا گسترده ترین تحریمها را اعمال کرد درحالی که ایران در حال اجرای کامل برجام بود.  ایران در پاسخ به اقدام آمریکا، سطح غنی سازی را افزایش داد تا بعنوان ابزار چانه زنی، آمریکا را به پای میز مذاکره و انجام تعهداتش بکشاند نه اینکه دنبال بمب باشد

مجری: چرا آمریکا به آن توافق برنگردد، توافقی که روی میز هست؟

موسویان: دقیقا. دانشمندان هسته ای جهان اتفاق نظر دارند که برجام جامعترین سند هسته ای تاریخ عدم اشاعه است و شامل بالاترین سطح بازرسی ها و محدودیتهای برنامه هسته ای است که ساخت بمب را غیر ممکن میسازد. اما واقعیت این است که ترامپ با نابودی برجام، دنبال نابودی میراث اوباما بود و الان یک توافقی میخواهد بالاتر از توافق اوباما

با این وجود شانس توافق هست مبنی براینکه توافق کنند که

 در فاز اول برجام عینا اجرا شود و در فاز دوم یک کنسرسیوم منطقه ای بین ایران و عربستان و سایر کشورهای حاشیه خلیج فارس تشکیل شود که غنی سازی منطقه ای باشد، زیر نظرکامل آژانس بین المللی باشد. این طرحی است که دانشمندان هسته ای دانشگاه پرینستون در بولتن دانشمندان اتمی آمریکا منتشر کردند که من هم جزء نویسنده گان بودم

ما مدل کنسرسیوم مشترک اروپاییها را تحت نام “یورنکو” داریم. خلیج فارس هم میتواند کنسرسیوم مشابه داشته باشد که ایران مسئولیت سانتریفیوژها را داشته باشد، تولید اورانیوم غنی شده در عمان باشد، تاسیسات یو.اف 6 و ذخیره اورانیوم غنی شده در عربستان و دفتر مرکزی وبازرگانی کنسرسیوم در امارات باشد

https://www.bbc.co.uk/programmes/w172zss3tcxc4b0

مصاحبه سرویس جهانی بی بی سی با موسویان و ولی نصر

شنبه 21 جوئن 2025 برابر 31 خرداد 1404

Interview with BBC World Service-In English

خلاصه مصاحبه

مجری: آقای نصر! شما در کتاب جدید خود نوشته اید که غرب درک درستی از استراتژی ایران ندارد. چرا؟

ولی نصر: غرب بطور اساسی درک درستی از ایران ندارد. تصور غرب این است که حکومت فعلی ایران یک حکومت دینی دیکتاتوری است. در حالیکه حکومت ایران پیشرفته تر از این تصورات است و 50 سال سابقه حکومت دارد و استراتژیهای دفاعی و ملی و امنیتی و سیاسی مشخصی دارد. از نظرحکومت، آمریکا تهدید اول امنیت ملی ایران است . این برداشت بخاطر دلائل متعددی از جمله کودتا علیه مصدق و مخالفت آمریکا با انقلاب و استقلال ایران از سلطه آمریکاست. اصولا رهبری ایران، دین را مایه استقلال کشور میداند

مجری: آقای موسویان! چرا مذاکرات دیروز وزرای خارجه کشور اروپایی با عراقچی به نتیجه نرسید؟

موسویان: نکته اول اینکه تجربه من از مذاکرات سال 1382 با اروپاییها تا کنون نشان میدهد که آمریکا تمایلی نداشته و ندارد که به اروپا اجازه دهد نقش ایفا کند و ترجیح می‌دهد مستقیماً با ایران وارد معامله شود. واشنگتن نمی‌خواهد اروپا در این موضوع اعتبار کسب کند

اما مسئله کلیدی این است که اساسا هدف اصلی اسرائیل از حمله نظامی به ایران، موضوع هسته‌ای نیست، زیرا

از اوایل دهه ۱۹۹۰، نتانیاهو هر ساله به‌طور مکرر ادعا کرده که ایران ظرف یک یا دو سال بمب اتم خواهد ساخت. این دروغی است که بیش از سی سال تکرار شده — و همچنان ادامه دارد.

اسرائیل تنها کشوری در خاورمیانه است که واقعاً دارای سلاح‌های هسته‌ای است. کشوری که بین ۱۰۰ تا ۴۰۰ بمب هسته‌ای دارد، نمی‌تواند به‌طور معتبر ادعا کند که با اشاعه سلاح‌های هسته‌ای مبارزه می‌کند.

تمامی گزارش‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و نهادهای اطلاعاتی آمریکا در بیست سال گذشته به‌طور پیوسته تأیید کرده‌اند که هیچ مدرکی مبنی بر انحراف برنامه هسته‌ای ایران به‌سوی ساخت سلاح وجود ندارد

مجری: این نکته جالب است اما دیروز رئیس سیا گفت حرفش را اشتباه تفسیر کردند . ترامپ هم گفت که ارزیابی سازمانهای اطلاعاتی آمریکا اشتباه بوده است

 موسویان: معلوم است که دبه کنند چون اسرائیل به ایران حمله کرده و آمریکا حمایت میکند. لذا اگر ارزیابی سازمانهای اطلاعاتی آمریکا ملاک باشد که توجیهی برای حمایت از تجاوز نتایاهو به ایران ندارند

نکته چهارم هم اینکه ایران و ایالات متحده در آستانه دستیابی به یک توافق هسته‌ای بودند — توافقی که اسرائیل با آغاز حمله نظامی، عمداً مانع از تحقق آن شد

اما واقعیت مهم این است که هدف اصلی نتانیاهو از حمله به ایران عبارت است از

نابودی تأسیسات هسته‌ای ایران

سرنگونی حکومت ایران

 ایجاد بی‌ثباتی در کشور، و

 تبدیل ایران — همچون سوریه، لبنان و لیبی — به یک دولت شکست‌خورده و در نهایت تجزیه آن

شکی نیست که اسرائیل حمله به ایران را با آمریکا، اروپا و ناتو هماهنگ کرده — و اکنون نیز با حمایت مستقیم و غیرمستقیم آنان به جنگ ادامه می‌دهد.

سؤال کلیدی این است که آیا ناتو در اهداف کلان اسرائیل شریک است، یا نگرانی‌اش صرفاً به مسئله هسته‌ای محدود می‌شود؟ اگر مسئله فقط برنامه هسته‌ای باشد، رسیدن به یک توافق دیپلماتیک کاملاً در دسترس است.

مجری: آقای نصر آیا شما با نظر موسویان موافقید که هدف اسرائیل فراتر از موضوع هسته ای است؟

ولی نصر:بله موافقم که اسرائیل دنبال تغییر رژیم و فروپاشی ایران است وشانس برای توافق هسته ای وجود دارد

مجری: آقای موسویان.چه شانسی برای توافق وجود دارد

موسویان: اگر مسئله آمریکا و اروپا این است که برنامه هسته ای ایران صلح آمیز باشد و ابهامات فنی موجود توسط آژانس بین المللی انرژی اتمی رسیدگی شود که مکانیزم آن در برجام وجود دارد. برجام حاوی بالاترین مکانیزمهای بازرسی است. قبل از سال 2015 هم همین وضعیت وجود داشت اما با برجام، ایران دسترسیهای لازم را به آژانس داد و همه ابهامات فنی برطرف شد و حتی تمام موضوعات تحت عنوان “ابعاد احتمالی موضوع هسته ای ایران” هم حل شد و پرونده بسته شد. الان هم با همان مکانیزم میتوان ابهامات را برطرف کرد

https://www.bbc.co.uk/programmes/w172zw842q1jm4k

June 21, 2025

France 24 discussed the consequences of the Israeli war on Iran with Mousavian

https://www.france24.com/en/video/20250621-former-member-of-the-iranian-nuclear-negotiating-team-speaks-to-france-24?utm_slink=f24.my%2FBGR2

NPR interview with Mousavian, June 21, 2025

If President Trump is going to follow the line and the objectives of Prime Minister Netanyahu, there is a big danger that the U.S. will be engaged in transregional war because Prime Minister Netanyahu’s objective is not only to destroy Iranian nuclear facilities, but to bring regime change in Iran, to create instability in the country and to turn Iran, like Syria, Lebanon, and Libya, into a failed state and then break it apart. This is going to have major consequences for the region and beyond………..

https://www.npr.org/2025/06/21/nx-s1-5440516/is-diplomacy-with-iran-possible-right-now

Democracy Now TV Interview with Seyed Hossein Mousavian, June 23, 2025

 From day one, when Israelis attacked Iran, I publicly said, “This is not an Israeli strike. Israel has coordinated this military invasion of Iran by the NATO countries, by the U.S., and it is fully supported by NATO, and Iran is confronting NATO, not only Israel. And it has now been about 12 days passed, everybody understands that the NATO countries are fully supporting Israel, and the U.S. also attacked Iran at the demand of the Israelis. This is number one.

Number two, if President Trump really wanted a nuclear deal, he could get it easily. Because in his first term, he chaired the JCPOA. You remember. JCPOA, the Iran nuclear deal was agreed between Iran, and the U.S. and the world powers, the United Nations Security Council passed Resolution 2231, the IAEA adopted many resolutions. It was working very well. Iran gave the highest level of access inspection, transparency measures to the IAEA. Every technical issue with the IAEA was resolved. Even IAEA publicly said, “All possible military dimension issues are resolved.” The deal was working very well. Even beyond the nuclear, Iran and the U.S., they agreed that Iran would buy 100 American passenger planes, the Boeing planes. Even when 16 American sailors they entered Iranian water territory illegally, Iran released them in less than 48 hours. Everything was going in the right direction until President Trump withdrew and imposed the most comprehensive sanctions. This is about the first term of President Trump.

In the second term, when he was elected, he actually put an option on the Iranian table: “Deal under my terms and conditions, or you will be attacked.” This was not and is not the language of diplomacy. This is the language of threat and bullying. And then, we have Iranian Foreign Minister Araghchi with Steve Witkoff. They had three rounds of talks in Oman and Rome, and they agreed on the principles. They really agreed. Then, they agreed that the technical team would sit, and they would draft it to be signed. Suddenly, Prime Minister Netanyahu called President Trump, and President Trump backed down. And then, Israel attacked Iran. When Israel attacked Iran, then President Trump publicly said to Iranians, “Unconditional surrender.” And then, the U.S. attacked. And now, after the U.S. attacked, now he’s saying “regime change”! Therefore, now, everybody, I think, has a correct understanding, well understanding that unfortunately, President Trump is not really for diplomacy and a solution.

Otherwise, if really, they really want a solution on the nuclear, it is easy because we have three major issues. One is about Iran’s cooperation with the IAEA. We have the model. The model worked for three years. All technical issues were resolved. The nuclear deal, they can agree that all transparency measures, verification measures can be revived based on the deal, and all technical issues can be resolved between Iran and the IAEA. The second issue is whether Iranian enrichment would be military or civilian. If it is below 5%, it would definitely be civilian. Iran is ready to go back to – like the JCPOA, to go back to enrichment below 5%, to stop 20%, to stop 60%. And the third issue is about the Iranian stockpile of enriched 400 kilograms of 60% enriched uranium. I think if there is a comprehensive, fair, and balanced deal, Iran would be ready either to export or to dilute this stockpile. Therefore, every concern would be removed. It is really within the reach if President Trump is going to have diplomacy succeed.

https://www.democracynow.org/2025/6/23/iran_united_states

سی ام می 2025

مصاحبه اسکای نیوز عربی با موسویان: مذاکرات هسته ای، خوشبینی آمریکا و موارد اختلاف

موسویان:

* دو پیشنهاد برای حل اختلاف موجود ایران و آمریکا در مورد غنی سازی

* اسرائیل ظرفیت و توانایی حمله نظامی به ایران را ندارد، بلوف میزند.

* ترامپ قصد درگیر کردن آمریکا در جنگ با ایران را ندارد.

مجری: ارزیابی شما از مذاکرات هسته ای و دو گزینه آمریکا در مورد توقف غنی سازی یا حمله نظامی چیست؟

موسویان: برداشت من این است که در مذاکرات هسته ای ایران و آمریکا، سه موضوع کلیدی مطرح است.

اول: شفافیت.  اینکه ایران حداکثر همکاری با آژانس بین المللی انرژی اتمی و شفافیت هسته ای را داشته باشد تا از صلح آمیز بودن برنامه هسته ای ایران اطمینان حاصل شود. به گمانم ایران در این مورد انعطاف دارد چون در گذشته هم در عمل این نوع همکاری را داشته است.

دوم: ذخائر اورانیوم غنی شده. گفته میشود ایران ذخائر اورانیوم غنی شده 60% برای ساخت چند بمب هسته ای را دارد. در این مورد هم راه حل این است که ایران این نوع ذخائر را صادر یا تبدیل کند. فکر میکنم ایران در این مورد هم ایران مثبت برخورد خواهد کرد.

سوم: حق غنی سازی. بر اساس معاهده ان پی تی، همه اعضاء این معاهده حق برخورداری از غنی سازی صلح آمیز را دارند کما اینکه ژاپن و برزیل و آرژانتین و هلند هم غنی سازی دارند و بمب هسته ای هم ندارند. موضع ایران در این مورد این است که از حق مشروع و قانونی خود در مورد بهره مندی از غنی سازی صلح آمیزنخواهد گذشت. در این مورد هم دو راه حل وجود دارد. یکی اینکه دو طرف در مورد غنی سازی صلح آمیز ایران در چهارچوب ان پی تی توافق کنند.  دوم و راه حل تکمیلی اینکه کنسرسیوم هسته ای منطقه ای بین کشورهای حوزه خلیج فارس تشکیل شود که در چند سال گذشته مکرر مطرح کرده ام. در اینصورت صورت اطمینان بین المللی در مورد ماهیت صلح آمیز غنی سازی حاصل خواهد شد.

مجری: آیا ایران توقف غنی سازی را میپذیرد یا اینکه عواقب ادامه غنی سازی را.

موسویان: من گمان نمیکنم که ایران از حق قانونی و مشروع خود در بهره مندی از غنی سازی صلح آمیز بگذرد و بپذیرد که مورد تبعیض قرار گرفته و بعنوان تنها عضو معاهده ان پی تی از حق غنی سازی صلح آمیز محروم شود. اما معتقدم که ایران همه تعهدات لازم در مورد اینکه درچهارچوب معاهده ان پی تی، غنی سازی صلح آمیز داشته باشد، را خواهد پذیرفت.

مجری: آیا ایران نگران نیست که اسرائیل بدون موافقت ترامپ، به ایران حمله نظامی بکند؟

موسویان:اظهارات اسرائیل در مورد حمله نظامی به ایران، یک بلوف بیشتر نیست.اسرائیل ظرفیت و توانایی حمله نظامی به ایران را ندارد. تنها در صورتی این اتفاق ممکن است که آمریکا مشارکت کند و بنای حمله نظامی داشته باشد. منتهی معتقدم که ترامپ قصد درگیر کردن آمریکا در جنگ جدید خانمانسوز را ندارد چون آمریکا جنگهای قبلی در خاورمیانه را باخته و نتیجه ای غیر از  هدر دادن تریلیونها دلار و هزاران کشته و دهها هزار زخمی نگرفته است. اسرائیل و آمریکا هیچکدام به ایران حمله نمیکنند و فقط بلوفهای سیاسی تبلیغاتی میزنند. البته در غیاب توافق، این احتمال وجود دارد که آمریکا تحریمها را افزایش دهد و اسرائیل هم  مثل گذشته خرابکاری و ترور در داخل ایران انجام دهد. چنین سناریویی نه به نفع آمریکاست و نه به نفع ایران. توافق مسالمت آمیز بهترین گزینه است. باید دید موضوع اصلی چیست. اگر موضوع صلح آمیز بودن برنامه هسته ای ایران است که ایران برای همه نوع همکاری آمادگی دارد اما اگر موضوع محرومیت ایران از حقوق قانونی معاهده ان پی تی وتبعیض است، که بعید میدانم ایران زیر بار برود.

مجری: ایران درمخمصه حادی است. سیاست ایران برای رهایی از وضعیت کنونی چیست؟ آیا مصلحلت ایران نیست که از این وضعیت عبور کند؟

موسویان: ایران از ابتدای بحران هسته ای در سال 1382 برای توافق مسالمت آمیز درچهارچوب مقررات بین الملل آماده بود و اکنون هم آماده است. مشکل از طرف آمریکا و غرب است که خواسته های فراتر از نرمها و مقررات جهانی دارند.

مجری: راه حل بحران کنونی بدون توسل زور توسط ترامپ چیست؟

موسویان: ایران در چهل سال گذشته تحت تحریمهای مستمر بوده و آمریکا و غرب هرچه تحریم توانسته اند، را اعمال کرده اند اما چه نتیجه ای گرفته اند؟ ایران تریلیونها دلار از تحریمها ضرر کرد و در پاسخ، ظرفیت و توانمندی هسته ای خود را افزایش داد تا جایی که تنها دو هفته با نقطه گریز هسته ای بیشتر فاصله ندارد. اگر ترامپ بخواهد به این روند شکست خورده ادامه دهد، هر دو طرف بازنده خواهند بود.

مجری: اگر بنا باشد که ترامپ غنی سازی ایران را بپذیرد، تفاوتی با توافق قبلی در مورد برجام نخواهد داشت. چه توافقی میتواند انجام شود که متفاوت باشد؟

موسویان: اولین موضوع در مورد سطح غنی سازی است. اگر ایران غنی سازی زیر 5% انجام دهد، هیچ کاربرد نظامی وجود نخواهد داشت. دومین موضوع در مورد راستی آزمایی است. اگر ایران بالاترین سطح راستی آزمایی و همکاری با آژانس را بپذیرد،  نظارت 24 ساعتمه کامل وجود خواهد داشت و شفافیت قابل راستی آزمایی خواهد بود و مسئله سوم این ایده کنسرسیوم هسته ای منطقه ای بین ایران و کشورهای حاشیه خلیج فارس تحت نظارت آژانس است. این میتواند یک ابتکار جدید باشد. با این اقدام هم از صلح آمیز بودن فعالیتهای هسته ای ایران اطمینان حاصل میشود به اضافه اینکه تضمین محکم و جدید و جامع در مورد صلح آمیز بودن برنامه هسته ای کل کشورهای حاشیه خلیج فارس خواهد بود.

مجری: چرآیت الله خامنه ای سکوت کرده است؟

موسویان: آیت الله خامنه ای همین چند روز پیش طی سخنرانی خود، اظهارات مقامات آمریکا را رد کرد و تصریح کرد که ایران خواسته های فراتر از مقررات بین الملل را نخواهد پذیرفت. در عین حال عراقچی تصریح کرده که قصد مذاکره در رسانه ها ندارد و مواضعش را در پشت میز مذاکره مطرح خواهد کرد.

https://fararu.com/fa/news/871091/

https://www.skynewsarabia.com/world/1800000

May 13, 2025

Iran has proposed the creation of a joint nuclear enrichment venture involving regional Arab countries and American investments as an alternative to Washington’s demand that it dismantle its nuclear program, according to four Iranian officials familiar with the plan. Iran’s foreign minister, Abbas Araghchi, proposed the idea to an American special envoy, Steve Witkoff, when the two men held direct and indirect talks in Oman on Sunday, according to the four Iranian officials. They asked not to be named because they were discussing sensitive issues……

Seyed Hossein Mousavian, a former Iranian diplomat and member of its nuclear negotiating team from 2003-2005, originally wrote about the idea of a regional nuclear consortium in 2023 in an article in the Bulletin of the Atomic Scientists. Mr. Mousavian, now a scholar at Princeton, wrote it with a physicist at that university, Frank von Hippel.

In an interview, Mr. Mousavian said that if the proposal moves forward, it would address several of America’s concerns. It would remove the immediate threat of Iran’s nuclear program by reducing its enrichment capacity and stockpile. He said it would also address longer-term concerns about Iran reversing course, as it did a year after Mr. Trump exited the nuclear deal in 2018. 

“If Trump announces a regional nuclear deal, it will be a big victory,” Mr. Mousavian said. “It removes the immediate and future threat from Iran and contains enrichment ambitions in the region and brings new deals for Americans.”

https://www.nytimes.com/2025/05/13/world/middleeast/iran-us-nuclear-talks.html